‘*Obran ari zen beheiti erori denean’ edo ‘Obran ari zela beheiti erori da’?

Ttipi-Ttapa 2026ko maiatzaren 17a

Denbora adierazten du batez ere -(e)nean menderagailuak. Batzuetan, dena den bertze balio batzuk ere hartzen ahal ditu.

Tradizioan eta egungo erabileran badira honelako esaldi egokiak:

  • Hori egin zenuenean, gauza ona egin zenuen (gertakari baten inplikazioa [=hori eginda]).
  • Zuk horrela diozunean, horrela izanen da (baldintza).
  • Zerbait jakinen du, halako ziurtasunez mintzatu denean (baldintza-kausa).
  • Kontent egoten ahal dira suak dena kiskali ez duenean (kausa).
  • Honaino ailegatu zarenean, aitzinera segitzeko gauza izanen zara (denbora-kausa).

Bertze batzuetan, hala ere, erdarazko —es: ‘cuando’ / fr: ‘quand’, ‘lorsque’— hitzen molde kalkatu(egi)a dagoela dirudi.

Ustekabeko zerbait adierazi nahi denean:

  • ?Zubira ailegatzen ari ginen, sute bat ikusi genuenean > Zubira ailegatzen ari ginen, eta (, bat-batean,) sute bat ikusi genuen. / Zubira ailegatzen ari ginela, (bat-batean,) sute bat ikusi genuen. / Zubira ailegatzen ari ginela, hara non sute bat ikusten dugun.

Edo kontzesiozko adierari gain hartzen dionean:

  • ?Myanmarren oraindik bada laguntzarik hartu ez duen lekurik, zikloiaren astindutik bederatzi egun pasa direnean > Zikloiaren astindutik bederatzi egun pasatu dira, eta Myanmarren oraindik bada laguntzarik hartu ez duen lekurik / bederatzi egun pasatu badira ere....

Edo moduzko adiera errespetatzen ez duenean:

  • ?Langile bat hil da gaur istripuz. Kiroldegi berria eraikitzeko obran ari zen, 12 metrotik behera erori denean > Langile bat hil da gaur istripuz. Kiroldegi berria eraikitzeko obran ari zela, 12 metrotik behera erori da.

 

*Oharra: Izartxoa dutenak gaizki daude eta ? zeinua duten adibideen gramatikaltasuna zalantzazkoa da.

Publizitatea eta erakundeen dirulaguntzak ez dira nahikoa TTIPI-TTAPAren eta ERRAN.EUSen etorkizuna bermatzeko, eta zu bezalako irakurleen babesa behar dugu aitzinera egiteko.


Egin TTIPI-TTAPAren lagun