Telefonoaren bertze aldean, beharbada, etxeko egongelatik plazara begira ariko zen lehengo garaiez oroitzen hasi denean. «Etxean 14 haurride ginen», kontatu digu eta oroitzapen kuttunenak gogora ekarri ditu: «A ze besta egunak izaten genituen, bezperan hasten genituen; etxean Baztan zopak, txuri ta beltza, hori seguru, eta magra ondoan». Ongi oroitzen da afaldu ondotik ostatura joaten zirela, anaiak eta amak nola erraten zien: «Etorri zaitezte tenorean, bihar meza nagusia dela 11:00etan eta jeiki behar duzuela». Eta aitak biharamunean maindiriak eta denak goratzen zizkiela: «Jeiki zaitezte!».
«Badakizu zertaz aritzen ziren bakarrik mutilak dantzan, ez? Emakumeak etxean egon beharra zirelako bazkaria prestatzen»
Garai hartan, meza «arras inportantea» zela erran digu: «Ikustekoa zen jendea nola joaten zen, fin-fin apaindua, arropa estreinatu gabeekin batzuetan». Ongi oroitzen da eguneko ordenaz, mezatik atera eta mutil dantzak izaten zirela plazan. «Badakizu zertaz aritzen ziren bakarrik mutilak dantzan, ez? Emakumeak etxean egon beharra zirelako bazkaria prestatzen».
Halere, emozio handiz, duela 40 urte baino gehiago, Lekarozen emakumezkoak ere plazan dantzan hasi zirela erran digu. Eta lehen aldi hura xehetasun guziekin kontatu digu: «Ni Oronozko eskolara joaten nintzen eta han ikasi nuen Los pastores de Bilbao izeneko dantza bat, herrian 14 laguneko taldea bildu eta erakutsi nien, hanka bat goiti eta bertzea beheiti. Nire koinataren lehengusu batek aurreskua ere erakutsi zidan eta nik lagunei. Maurizio etortzen zen mutil dantzak entseatzera eta hark sagar dantza erakutsi zigun. Eguna ailegatu eta inork ez zekien deus eta, a ze emozioa denen aitzinean dantzatu genuenean». Eta ez hori bakarrik: «Boneta pasatu genuen eta bildutako diruarekin Hondarribira egin genuen egun pasa». Ordutik urtero egiten dira dantzak eta Iturririak ez du hutsik egiten, plazara ateratzen da urtero.
