Osasuntsu elikatu eta ingurumenari ahalik eta kalte guttien eginen dion gizarte eredua posible da

Gurutze PIKABEA 2014ko apirilaren 17a

Joan den apirilaren 4an inauguratu zuten Bidazik Alkaiagan ireki duen Azoka. Geroztik, ortziral eta larunbatetan irekitzen dute. Irantzu PASTOR

Bertzelako kontsumo eta ekoizpen ereduak bultzatzeko helburuarekin lanean ari da Bidazi

Bazkideek ahal bezain hurbilekoak diren kalitateko produktu ekologikoak eskuratzeko eta ekoizleek beraien produktuak eskaini ahal izateko Azoka zabaldu du Bidazi elkarteak Alkaiagan. Gaur egun Bidasoaldeko 70 bazkide dira baina nahi duenak ateak zabalik ditu.

Nondik heldu da kontsumitzen duguna? Nork egin du? Nola? Zergatik erosi dut? Zertarako? Zer gertatuko da botatzen dudanean? Nork bilduko du? Galdera aunitz, baina kontsumitzerakoan gutti batzuen burutik pasatzen direnak. Bidazi elkarteak, ordea, bai, planteatzen ditu galdera horiek eta «galdera horiei eman nahi diegun erantzunen arabera kontsumitu» nahi du. Halaxe azaldu digute elkartetik. Bertze gisako kontsumo eta ekoizpen ereduak bultzatzeko asmoz sortua da elkartea, «bai plano pertsonalean, bai kolektiboan, baita ingumenari begira ere, iraunkortasunean oinarritua».

2013ko apirilean aurkeztu zuten Bidasoaldean Bidazi, baina berez, duela hamar urte abiatu zuten hogei bat bazkidek. Kontatu digutenez, «orduan kontsumo elkarte bezala sortu zen, bazkideek produktu ekologiko iraunkorrak elkarrekin erosi eta gero beraien artean banatzen zituzten. 2013an elkartea gehiago ireki zen». Geroztik Azoka izan da Bidaziren egitasmo nagusietako bat, edo eurek dioten bezala, «elkartearen muina».

AZOKA ZABALIK DAGO

«Gizarte eredua aldatzea beharrezkoa da. Hurbiltasuna eta konfidantza batetik, eta kalitatea eta osasuna bertzetik, oinarrizkoak direla iruditzen zaizkigu, eta horregatik sortu nahi genuen produktu ekologikoak eta ahalik eta hurbilenekoak lortu eta eskaini ahal izateko toki bat». Hori izan zen Azoka martxan paratzeko abiapuntua. Helburu horrekin, proiektua aurkeztu eta bazkide berriak bilatu zituzten. Gero lokala bilatu, muntatu, lantaldeak eta batzordeak antolatu, eta produktuak eta ekoizleak bilatu zituzten. Eta guztia auzolanean. Azkenik joan den apirilaren 4an inauguratu zuten Alkaiagako industrialdean prestatu duten Azoka, Cederna-Garalur Elkartearen eraikinean.

Kontserbak, zerealak, fruitu lehorrak, esnea, barazkiak, fruta, arrautzak, ogia, baratzeko landareak... Produktuetan aukera zabala eskaintzen du Bidaziren Azokak eta horietako batzuk Lesaka, Arantza, Etxalar eta Baztango ekoizleenak dira. Preziorik onenak bermatze aldera, berriz, «ia-ia salmenta zuzeneko prezioak izanen direla» erran digute Bidazitik. «Prezioei kargu ttiki bat eginen zaie proiektua mantentzeko dirua lortzeko, baina irabazi asmorik gabeko elkartea denez, igoera minimoa izanen da». Bi egunez irekitzen dute Azoka, ortziraletan 10:00etatik 19:00etara eta larunbatetan 10:00etatik 13:30era.

Azoka da Bidazik esku artean duen egitasmo nagusia, baina ez bakarra. Informazioari eta formazioari ere garrantzia ematen diotelako, bertzelako ekimenak ere egiten dituzte: hitzaldiak, tailerrak, ikastaroak... «Gizarte eredu berri baten inguruan martxan dauden hainbat proiekturekin harremanetan gaude, eta hauekin elkarlanak, ezagutzera emateak... egitea pentsatua dugu. Jendeak interesa duen edo proposatzen dituen ideietara irekiak gaude».

70 BAZKIDE

Bazkideak dira Bidaziren oinarri, eta gaur egun Arantza, Bera, Etxalar, Igantzi, Lesaka, Zugarramurdi, Sara, Irun, Hondarribia eta Hendaiako 70 bazkidek osatzen dute elkartea. Modu boluntarioan osatutako sei batzorderen bitartez funtzionatzen dute: zuzendaritza, kontabilitatea, komunikazioa, azoka, ekoizleak eta moldaketak.

Auzolana ere «ezinbertzekoa» da Bidazin. «Azoka irekitzeko ia lan guztiak bazkideen artean egin dira. Urtarrilean hasi eta martxo bukaera arte hainbat auzolan deialdi egin ziren, eta guztietan izugarri ongi erantzun zuten bazkideek. Denetara 30 bat lagun lanean aritu dira».

Irabazi asmorik gabeko elkartea da Bidazi. Eta bazkideen kuotak dira alderdi ekonomikoaren funtsa. Bazkide egiteko 50 euroko diru sarrera egin behar da eta gero hilabetero hiru euroko kuota ordaindu. Baina bazkide izateko bertze bi konpromiso ere eskatzen dituzte: «bazkide berriendako antolatzen den bilerara joatea eta bazkide bakoitzak elkarteari urtean hiru orduko lana eskaintzea».

Kontsumo eta ekoizpen eredu berriak posible direla sinetsita dago Bidazi eta horretan ari da. «Kontsumitzen ditugun produktuak ekologikoak izatea nahi dugu, gorputza modu osasuntsuan elikatzeko eta ingurumenari ahalik eta kalte guttien egiteko. Produktu horiek ahalik eta hurbilen ekoitziak izatea nahi dugu, logikoa iruditzen zaigulako Nafarroako produktuak kontsumitzea eta ez Hego Ameriketakoak. Zonaldeko ekoizleen produktuak kontsumitu nahi ditugu, gure baserritarrek bizimodu duin bat izatea nahi dugu». Horretarako lehen urratsa eman du Bidazik, eta gainerakooi bidea ireki ere bai.

AUKERA ZABALA

Kontserbak, zerealak, fruitu lehorrak, esnea, barazkiak, fruta, ogia, arrautzak... Aukera zabala eskaintzen du Bidaziren Azokak.

BIDAZIKO KIDEEKIN SOLASEAN

Mikel LEIZA | ARANTZA | Bidaziko ekoizlea

«Bidazi bezalako proiektuek bertako ekoizpena bertan kontsumitzeko aukera ematen dute».

Letxugak, azelgak, tomateak, ilarrak, bertako artoa... Garaian garaiko produktu saila ekoizten ditu Mikelek amaren baserri ondoko zelaian. Kanpoan prestatua duen 0,4 hektareako lursailean eta 300 m2ko negutegian lantzen ditu horiek guztiak, eta denak ere tratamendu kimikorik gabe, ekologikoki. Betidanik sinestu izan du ekoizpen ekologikoan, eta horren seinale, produktu kimikorik gabe aspalditik lan egin omen dute baserriko lurretan. Joan den udan, ordea, ekoizpen ekologikoa lanbide ere bihurtu zen Mikelentzat eta halaxe da geroztik. Pozik mintzatu zaigu, bere produktuek «uste baino erantzun hobea izan dutela» adierazi baitigu.

«Ekoizpen ekologikoak dituen onuragatik eta produkzio era hortan sinetsita», ez zuen zalantzarik izan Bidazin sartzerako orduan. Halako proiektu bat «inguruan beharrezkoa» dela pentsatzen du eta Bidaziko ekoizle ez ezik, bazkidea ere bada. Ez hori bakarrik. «Denborarekin bertze onura haundi bat ere» ikusi dio Bidaziri: «garai batean, hemen baserritik bizi zen jendea. Orain ezinezkoa da, merkatuak jartzen dituen prezio baxuekin eta bitartekariek dituzten irabaziekin baserritarra beti zanpatua gelditzen da. Bidazi bezalako proiektuek bertako ekoizpena bertan kontsumitzeko aukera ematen dute eta hori hagitz garrantzitsua da». Eta gainera, garai bateko estilora. Horregatik, «lehen egiten zen bezala ekoiztera animatu» nahi izan ditu baserritarrak. Mikelek garbiro baitu, produktu ekologikoek «abantaila aunitz» dituztela uste baitu: «alde batetik, lurreko bizidunen arteko oreka lortzen da eta honek landareen gaixotasun eta plagak guttitzen ditu. Gure osasunerako ere hobea da. Jaterakoan elikagaiek duten gustua ere aunitzez hobea da».

Eukene XURIO | ZUGARRAMURDI | Bidaziko bazkidea

«Bidaziri esker kalitateko produktuak erosten ahalko ditut, eta janari sanoagoa janen dugu, osasuna zainduz».

Bidazi bezalako egitasmo bat «beharrezkoa» iruditzen zitzaiolako, elkartearen berri izan bezain laster bazkide egin zen Eukene, gan den azaroan. Eta ez damutzen, kontent dago: «Bidazik nire printzipioekin bat egiten du: janari ekologikoaren alde dago, baita eskualdeko laborarien alde ere. Horrez gain, bazkideak elkarteko lanetan inplikatzea garrantzitsua iruditzen zait, gure antzinakoak ere horrela aritzen baitziren, elkarri lagunduz». Aitortu digunez, Bidaziri esker «kalitateko produktuak erosten ahalko ditut, eta janari sanoagoa janen dugu, osasuna zainduz». Gisa honetara, «trankilago» sentitzen dela dio. Bere irudiko, produktu ekologikoak «osagarrirako aise hobeak baitira eta lurrarendako ere bai». Urte andana omen ditu produktu ekologikoak kontsumitzen: «baina batez ere haurrak izanez geroztik seriosago hartu dugu gaia». Merkatuan gisako produktuak gero eta gehiago aurki daitezkeela onartu arren, «espres ibili behar da bilatzen, leku berezietan. Horrek afera zailtzen du». Bere kasuan Donibane Lohizunen erosten omen ditu, eta baratzea dutenetik barazki ekologikoak egiten omen dituzte.

Prezio altuak izaten dira aunitzetan jendeak horrelako produktuak ez erosteko aitzakia. Baina zugarramurdiarrari hori ez zaio axola: «ez dut uste alde haundirik izanen denik, eta hala izanda ere, bakoitzak ikusi behar du dirua zertan enpleatu. Niri ez zait inporta pittat gehiago gastatzea, kontsumitzen dudana ona baldin bada».

Eukenek behintzat garbi du, «kontsumitzaileendako ez ezik, eskualdeko laborariendako ere onuragarria da Bidazi. Nekazaritza ekologikoaren lurra garbiago izaten laguntzen dugu, eta lur garbi horretatik guri ere produktu garbiak ailegatuko zaizkigu».

Gizartea

Publizitatea eta erakundeen dirulaguntzak ez dira nahikoa TTIPI-TTAPAren eta ERRAN.EUSen etorkizuna bermatzeko, eta zu bezalako irakurleen babesa behar dugu aitzinera egiteko.

Egin TTIPI-TTAPAren lagun