Antzina ingurune garrantzitsuak izaten ziren errekak emakumeen egunerokoan, hamaika lan, esperientzia eta bizipen sortu izan dira erreka bazterrean; egun ordea, albo batera utziak ditu. Horri irtenbidea emateko asmoz, ‘Emakumeak busti egiten dira’ ekimena jarri zuten martxan Crana eta Guratransek, bai Baztan-Bidasoaldean, baita Leitzalde-Urumealdean ere. Eta bakoitzean, bere egutegia argitaratu dute.
Bi bailaratan, hainbat emakumek parte hartu dute proiektuan, garai bateko harreman hura gogorarazi eta ikustaraziz. Hala, eskualdeko eta inguruko herrietako emakumeen argazkiak eta testigantzak bildu eta jasotakoarekin egutegi bat osatu dute.
Bi egutegiak abenduaren 17an aurkeztu zituzten: Baztan-Bidasoaldekoa Malerrekako Mankomunitatean, Donezteben. Leitzaran-Urumealdekoa Leitzako Udaletxean.
Leitzaran eta Urumealdean, Gizarte Zerbitzuen laguntzarekin, Leitza, Areso, Arano eta Goizuetako hainbat emakumek parte hartu dute egitasmoan.
Baztan-Bidasoaldean, Cederna-Garalurren laguntza izan duten 24 emakume aritu dira datuak, testigantzak eta argazkiak biltzen: Koldobike Gorostiza, Arantxa Arregi, Txeli Arretxea, Nati Urroz, Marisol Taberna, Izaskun Abril, Filo Arretxea, Paquita Mikelarena, Mari Jose Mitxelena, Inés María Bazterrika, Mª Angeles Hernandorena, Estefanía Agesta, Josefa Etxeberria, Maritxu Etxenike, Francisca Iriarte, Mª Jesus Sagardia, Beatriz Manterola, Nati Otegi, Cándida Mitxelena, Mª Luisa Gainza, Rosa Mari Errandonea, Arrosatxo Ibarra, Amets Inda eta Eulali Indart.
Honela, erreka bazterrean, arropa garbitzeko lixiba egiten zirenekoak, edo bainujantzi bakarra izaki, errekan bustitzeko txandaka ibiltzen zirenekoa gogoratu zituzten, bertzeak bertze, aurkezpenean. Ederki laburbildu zuten bezalaxe, «nork erranen zigun orduan oinak busti gabe arropa garbitzeko aukera izanen genuela?».