Eskualdeko pentsiodunek ez dute begi onez ikusten pentsioen erreforma

Espainiar zein fran­tziar estatuetako gobernuek aldaketak iragarri dituzte pentsioetan eta sindikatuek diote «hondamendi soziala» ekarriko dutela. TTIPI-TTAPAk eskualdeko pentsiodunen ahotik jakin nahi izan du neurri berrien inguruko euren iritzia zein den.

«Lapurreta, dirua sistema publikotik pribatu­ra­ eskuz aldatuko delako», «iruzurra», «pen­tsioe­tatik di­rua­ kentzea gero espekulazioaren eta bankuen zorrak estal­tze­ko erabiltzeko», «enpleguaren aurkako bertze eraso bat», «herri­tarrei engaina­tzea», «pentsio kaskarrak eta lan prekarioak lehenesten dituen filosofiaren ondorioa»... Pentsioen erreformaren inguruan, gisako solasak dabiltza herrita­rren eta sindikatuen aho­tan. «Dirua aurrezteko» Espainia­ko Gobernuak esku artean duen pen­tsioen­ erre­for­ma­re­kin, 2014­tik aitzinera pen­tsioak ez dira KPI Kon­tsumo Prezio Indi­zea­ren arabera berri­tuko; Gizarte Segu­ran­tzak­ izaten dituen diru-sarrera eta gastuen araberakoak izanen dira. Mugak ere jarri ditu­ estatu espainia­rreko gobernuak, guttie­neko eta gehieneko igoerak finkatuz­: ekonomikoki urterik oke­rrenetan ere pen­tsioak guttienez %0,25 igoko dira, eta aldiz, Gizarte Segurantzak diru sarrera­ haundiak izanda ere, pentsioak ez dira KPI gehi %0,25 baino gehiago igoko. Ho­rrekin batera, 2019tik aitzinera pen­tsiodunek jaso beha­rre­koa kalkulatzeko bizi itxa­ropena kontuan hartuko da eta hori­ haunditu ahala, beheiti eginen du urte­ro jaso beharrekoak.  

Neurri berri hauekin pentsiodunen erosteko ahalmena mu­rriz­tuko dela diote sindikatuek.  Eurentzat Es­painiako Gobernuak eta finantza botereek emana duten epaia «orain­­go eta geroko pen­tsiodunentzat pobre­zia baino ez da», eta horretarako aukeratu duten bidea «pen­tsioak­ gero eta ttikiagoak» izatea dela uste dute. LAB­en hitze­tan, «pen­tsio erre­­forma­rekin eginen diren murriz­ketak ez dira diru publikoa aurrez­teko, he­rri­ta­rroi dirua lapur­tzeko baizik» eta ins­tituzio publikoak ere kritikatu ditu «ez dutelako deus egiten». ELAk, berriz, datuak eman ditu­. Kalkulatu duenez, hu­rren­go bortz urteetan %9ko eros­men ahalmena galduko dute pentsio­dunek Hego Euskal He­rrian, hau da, hilabetean 90 euro gu­ttiago jasoko­ dute. 2019tik aitzinera erretira­tzen direnei urte­ko ­% 0,4 inguru jei­tsi­ko­ zaiela ere azaldu du ELAk.

Frantziar estatuan ere pentsioak jomugan daude. 2010ean erre­tre­ta adina  60 urtetik 62ra gibeleratu zuten, eta orain­, berriz, pen­tsioa­ osorik jasotzeko kotizazio urtea 41,5 urtetik 43ra igo nahi dute. 2020ra arte orain arteko sistema man­tendu­ko lukete, baina ordutik aitzinera, urte­ro­ hiru­hileko bat gehituko lukete kotizatu beha­rre­ko denbora. Honela, 2035ean beha­rrez­koa izanen litzateke 43 urte kotiza­tuta izatea pen­tsio osoa kobratzeko.

PENTSIODUNAK SOLASEAN

Migel Joakin NOBLE | EZKURRA

«Kentzen segituko digute, baina gazteen etorkizuna beldurgarria da»

Duela 20 bat urte jubilatu zen Migel Joakin eta emaztearekin bizi­ da. Hiru alabak etxetik kanpo ditu, baina asteburuetan semea zenaren alabez arduratzen dira hauen ama lanean denean. Jaso­tzen duen pen­tsioarekin hilabete­ bukaerara ailegatzen direla­ dio, baina onartu di­gunez, «gehia­go balitz, hobe». 78 urterekin, ez du argi ikusten etorkizuna: «guri­ ere ken­tzen­ segituko digute, baina guk gurea egina dugu. Gazteen etorkizuna beldur­garria da». 

Migel MARIEZKURRENA | EZKURRA

«Pixka bat irabaziz eta gu­txi gastatuz ailegatzen gara hilabete bukaerara»

72 urte ditu Migelek eta bakarrik­ bizi da. Urte batzuk badira pen­tsioa kobratzen duela, eta egune­rokoan gastu «izugarririk» ez duenez, hilabe­te bukaerara ailega­tzen da. Hori bai, beretzako adina ateratzen du baratzean edo aziendekin eta horrez gain, «pixka bat irabazi eta gutxi gastatuz»­. Erreformaren aurka dago: «gure­ kaltera­ko izanen da. Pentsioa ez dute altxa­ko­ eta bizitza bai». Gaz­teen­ geroa­ «oso gaizki» ikusten duela ere gaineratu digu.

Martin MARIEZKURRENA | EZKURRA

«Zaila ikusten dut oraingo gazteek pentsioa kobratu ahal izatea»

Hiru alabak etxetik kanpo ditu Martinek eta emaztearekin bizi da. Duela urte batzuk aurrejubila­tu zen, eta aurten jubilatu da.  Jasotzen duen pentsioarekin ez dutela arazorik kontatu digu: «nahiko ongi ibil­tzen gara, ez dugu kexatzekorik». Egunero­koan ere ez dute aparteko gastu­rik. Alabak ere lanean­ ditu eta orain­goz ongi ikusten ditu. Baina­ gaz­teek pentsioa kobratuko­ ote duten galdetuta, «hori nahiko zaila ikusten dut», erantzun digu­.

Pedro TELLETXEA | LEITZA

«Jubilatuta ongi egonen ginela uste nuen, baina soka estutzen ari dira»

Emazte eta alabarekin bizi da Pedro. Emazteak eta biek duten pentsioarekin molda­tzen dire­la dio. Baina kritiko da pentsioak­ «izoztuak» daudelako eta gauzak­ «gero eta garestiagoak» direlako. «Eskerrak ez dugun zorrik, beste­la, hilabetearen azkenean estu ibiliko ginateke». Jubilatuta­ «ongi egonen ginela» uste omen zuen, «baina soka es­tu­tzen ari dira eta estutu­ eta estu­tu­ azkenean hau­tsi egiten da». Argi­ du erre­for­ma «ez dela positiboa». 

Angel TELLETXEA | ETXALAR

«Duela 15 urte irabazten nuen soldata jasotzen dut gaur egun»

Emazte eta bi semeekin bizi da Angel. Zortzi urte izanen ditu pen­tsioa kobratzen eta erran­ digunez­, hilabete hondarrera «so­brante­rik gabe» ailegatzen dira. «Duela­ 15 urte irabazten nuen­ sol­data jasotzen dut orain. Atera­ kontuak­ 15 urteotan zenbat igo den bizi­tza». Pentsioen errefor­ma­ ez du begi onez ikus­ten: «gehiago estu­tzen bagaituzte, eta bizitza beti gora doala ikusita, ez zait ongi iruditzen. Gazteek ez dakit zein­ etorkizun izanen duten». 

Paula HUARTE | ARIZKUN

«Beharrik bi aldetik ko­bratzen dudan, bertzela juxtu ibiliko nintzateke»

Duela hiru urtetik da pentsioduna Paula eta Ameriketan ere lanean ibili zenez, bi tokietatik ko­bratzen­ du: «espainiar estatutik jasotzen dudanarekin bakarrik banintz, arras­ juxtu ibiliko nintza­teke. Ez dut kexatzekorik, baina beharrik bi aldetatik heldu zaidan». Erreforma «arras­ gaizki» iru­ditzen­ zaio: «pila bat kaltetuko­ gaitu. Pen­tsioak­ beheiti­ doaz eta bizitza goiti». Hortaz, «hitz emandakoa erres­petatu eta pen­tsioak ordaintzeko» eskatu du. 

Karmelo ETXARTE | LESAKA

«Dudarik gabe, erreforma pentsiodunen kalterako izanen da»

56 urte zituela aurrejubilatu zen Karmelo, duela 20 urte. Urteekin­ pentsioak «ez direla igo­tzen» dio, eta aldiz, «bizi­tza­­ garestitzen ari dela». Seme-alabak etxetik kanpo eta lanean ditu, eta erran digu­nez, «andrea eta biak bakarrik bizi gara eta hilabete hondarrera ailegatze­ko moldatzen gara». Gaineratu digunez, «adin honetan ez da gastu haun­dirik izaten». Hala ere, ez da pentsioen erre­for­ma­ren aldekoa: «dudarik gabe, gure­ kalterako izanen da».  

Felisa SALABERRIA | GOIZUETA

«Pentsio bakarra banu, zer eginen nukeen pen­tsatzen gelditzen naiz»

65 urterekin jubilatu zen Felisa, eta geroztik pentsioa kobratzen du, baita alargunaren pentsioa ere 1997tik. Hilabete hondarrera­ ailegatzeko ez duela­ arazorik dio: «Luxurik gabe, baina­ ni­re kapri­txoak ere egiten ditut, eta ez dut inoren laguntzarik behar». Hori bai, aitortu digunez, «pen­tsio baka­rra baldin banu, horrekin zer eginen nukeen­ pentsa­tzen geldi­tzen naiz». Baina ez da hori bere­ kasua eta hala, biekin «oso ongi»­ moldatzen dela kontatu digu.