Sasiei suarekin bakarka aurre egin beharrean taldean egitea proposatzen dute. Basozain, suhiltzaile eta EPRIFekoekin batera sute kontrolatuak eginez. Beren esperientzia eta baliabide teknikoak jartzen dituzte herritarren eskura mendiak garbi mantentzeko helburuarekin.
Sua belaunetik beheiti izatea hobe dela erran ohi da, baina tentuz erabiltzen bada, helburu jakin batzuk lortzeko hagitz baliagarria izan liteke. Mendeetan zehar sasi jandako larreak garbitu eta bizi berritzeko bitartekoa izan da sua eta hala izaten jarraitzen du. Kontu handiz jokatu beharra dago ordea, txinparta bat nahikoa baita ihes egiteko; sasiak erretzen hasita erabateko hondamena sortzeko.
Halakorik gertatzean sua piztu zuenaren ardura izaten zen duela gutxi arte. Nekazari eta abeltzainak, basozain, udal, suhiltzaile eta EPRIF taldekoekin elkarlanean hasi diren arte. Eskualdeko zenbait herritan urteak daramatzate elkarrekin lanean. Bost edo hiru urterako plangintzak egiten dituzte eta pixkanaka herri lurrak garbitzen joaten dira. Baztanen esaterako, suteena arazo larria izatetik, eredu izatera iritsi da. Pauso hauek segiz, Sunbillan ere sute kontrolatuak egiteko elkarlana bultzatu nahian dabiltza. Batekoek eta bestekoek aipatzen dute «suteen afera kontrolpean mantentzeko irtebiderik egokiena» dela talde-lan hau.
Azaroan hasten dira herritarren eskariak biltzen. Erre nahi duten larrea zein den zehaztu eta erreketarako arrazoiak azaltzen dituzte. Teknikariek eskari guztiak zerrenda batean jartzen dituzte arrisku gehien dutenetik gutxien dutenera.“Hektarea kopurua, landaketa edo etxebizitzak hurbil dauden edo beharra zein den» begiratzen dutela dio Aitor Bazterrikak, Baztango Udaleko basozainak.
EGURALDIAREN MENPE
Nafarroako Gobernuak baimena ematen badu, prozedura martxan jartzen da. Taldea biltzeari ekiten zaio eta eguraldiak ere zeresan handia izanen du. Arrisku gehieneko erreketak egiteko “haize gutxi ibili eta hezetasun mailak ere baxua izan behar du» Bazterrikak azaldu digunez. Horregatik, erreketa eginen den edo ez bezperan zehazten dute. Eguraldi ona luzerako ematen badute, planifikazioa ere luzeagoa egiten da. Itxuraz, erreketa egiteko eguraldiak laguntzen duela dirudienean ere, suhiltzaileek izaten dute azken hitza «egunean bertan, faktore guztiak kontuan eduki eta erreketekin aitzinera jo ahal litekeen erabakitzea beraien esku dago». Gainera, behin erretzen hasitakoan «haizea zuhaitzen goiko aldea astintzen hasten bada, bertan behera geratuko da erreketa eta sua itzaliko da».
DATUA
400
HEKTAREA
erre zituzten pasa den urtean Baztanen, aurten zifra horietara iristea zail izanen da eguraldiak ez duelako lagundu.
ERREKETAREN MOMENTUA
Goizeko bederatziak aldera hasten dira erreketekin eta 17:00etan bukatuta egon beharko du. EPRIFeko arduradunek kontrolatzen dute egoera, aginduak irrati baten bidez emanez. Erreketak ongi antolatuta egiten direla azaldu digu Bazterrikak «bi taldetan banatzen gara. Sua alde batean hasi eta inguratuz joaten gara bi taldeak, bukatzeko denok berriro elkartuz. EPRIFekoak erraten digu aldi oro, zein taldek jarraitu behar duen su ematen, zein taldek itxaron behar duen». Jendearen esperientziaz baliatzen dira «batetik esperientzia handia duen taldea da; badakite nola egin suak, nola gauzatu erreketa, nondik hasi eta bertzetik suhiltzaileak, beraien prestakuntza eta medioak ere gure eskura jartzen dituztelako». Arrisku maila asko jeisten da «arazoen aurrean ematen den erantzuna azkarrago iritsiko litzateke, talde batek erantzuten duelako. Nekazari batek, berak bakarrik, pala batekin ezingo luke su hori geldiarazi edo aunitzez gehiago gostako litzaioke». Goitik beheiti egiten dituzte erreketak «denbora gehiago behar den arren, emaitzak hobeak direlako, sei bat urtez irauten dute larreek garbi».
AURTENGO KANPAINA
Apiril hondarrean akituko da aurtengo kanpaina eta iaz lortutako kopuruak urrun geldituko omen dira «euria eta elurra izan ditugu etengabe eta ezin izan dugu nahi genuen lana bete» erran digu Baztango basozainak. Hala ere, «kontent» dago herritarrak pixkanaka baso erreketen inguruan kontzientzia berri bat hartzen ari direla nabari duelako «sistema honen balioaz ohartzen dira eta behin hasten direnek errepikatu egiten dute. Gehienbat ardura aldetik eskertzen dute, zama handi bat kentzen zaielako gainetik».
KANPAINA
«Azaroan hasi eta apirila bitarte irauten du kanpainak, tarte horretan eguraldiak laguntzen duen egun guztietan erreketak egiten saiatzen gara».
ERREKETA NORABIDEA
«Goitik beheiti egiten ditugu erreketak, denbora gehiago behar den arren emaitzak hobeak direlako».
Aitor BAZTERRIKA
Baztango udaleko basozaina
BASO ERREKETA EGITEKO PAUSOAK
Zein pauso eman behar dira sute kontrolatu bat egiteko?
1. Urte hasieran eskaerak aurkezteko epea zabaltzen da (basozainei esan edo udaletxean).
2. Zerrenda bat osatzen da jasotako eskariekin. Sutearen arrisku maila, erre nahi den basoaren kokapena (landaketak edo etxebizitzak arriskuan dauden ikusiz), beharra.... hartzen dira kontuan eta erreketak arriskutsuenetik arrisku ttikiena dutenera sailkatzen dira.
3. Nafarroako Gobernuari eskaria egiten zaio.
4. Baimena jasotakoan erreketak egiten hasten dira, apiril hondarrean kanpaina amaitu arte.
Erreketa egunean bete beharreko gutxieneko baldintzak
1. Eguraldi ona beharrezkoa da: hezetasuna eta haizea hartzen dira kontuan.
2. Erreketetan guttienez bortz nekazarik egon behar dute, udaletxetik batek edo bik, EPRIFekoak erreketaren arabera (lan handiarekin gehiago) eta lauzpabortz suhiltzaile.
SUNBILLAN LEHENENGO PAUSOAK EMATEN ARI DIRA