Afrikako erran zahar batek dio gauza bera direla adin haundiko lagun bat pausatzea eta suak liburutegi oso bat suntsitzea. Gogoeta hori egiaztatu da otsailaren 5ean Jean Pierre Soudre Larreko zendu delarik 88 urtetan, bat batean, goxoan, Ibarrungo Ixtilartea sortetxean.Laborari ibarrundar hau 1924ko irailaren 12an sortu zen. 1958an Kattalin Iriart saratarrarekin ezkondu zen eta sei seme alaba izan zituzten. Bertsuzaletasuna gazte gaztea zelarik etorri zitzaion. Noiz nahi bertsuak etortzen zitzaizkion bururat eta berehala paperean idazten zituen. Haurra zelarik bertsuak entzuteko parada izan zuen herrian eta etxean berean Matxin Irabola senpertar bertsulariaren ahotik. Ixtilarteko seme zaharrenak 11 urte bertzerik ez zituen Urdazuri aldeak sekulan eman duen bertsulari haundiena zendu zelarik. Halere, Matxinen umore onaz eta ironiaz biziki ongi oroitzen zen Larreko.
Irabolaren bide bera segitu zuen Soudrek eta gisa huntan ehunka bertsu asmatu eta idatzi izan ditu hainbat gairen inguruan. 1954ean bi sari eskuratu zituen Eskualzaleen Biltzarraren eskutik Senpereri buruzko eta “Arrotzen manerez” sailekin. Bi urte geroago, Herria astekariak aipalatu zuen zoingehiagokan lehen saria eskuratu zuen Axularri buruzko bertsu sailarekin.
Senperen besta guti ospatzen da Larrekoren bertsuak kantatu gabe. Hitzen bidez adinekoak eta gazteak lotzen erdietsi zuen Soudrek. Martxel Brave eta Jean Noel Bessonart kantari senpertarrek musikatu dituzte Larrekoren zonbait bertsu eta “Senpertarrak gare” ezagunena bilakatu da eta herriaren ikurra eta himnoa bihurtu da. Joan den otsailaren 9an Senpereko Jondoni Petrikari elizan ospatu ziren Larreko zenaren ehorzketetan kantu alai hau eskaini zuen Brave eta Bessonart bikoteak. Hil kutxaren ondoan kitarra entzutea eta holako “alegeratasuna” ikustea harrigarria egingo zitzaien askori. Dena den, Larreko mundu huntatik baldin badoa bere obra gelditzen da. Larrekok berak zioen «eskuararik gabe, kantuz ari gabe gu deusik ez gare!». Hori gogoan harturik, ehorzketan berean bertsutan kantuz aritu ziren Jean Louis Hariñordoki Laka eta Fermin Mihura. Azkaindarrak azpimarratu zuen Larreko zenak zuen atxikimendua Senpere, Euskal Herria eta familiarentzat. «Gaur herioak ez dezake hauts gure arteko lokarria» argitu zuen Mihurak. Baigorriarraren ahotik hitz hauek entzun ziren: “Agur Larreko/ Etorri zauzu/ Zeruratzeko orena/ Pozik ditaizke Matxin eta Panpili zena/ Hirukotean zu zinelakoz pertsularirik gaztena/ Heien bidea hartu zinuen baitzen bide ederrena”. Bertzalde, Lakak oroitarazi zuen Larrekoren oihartzuna urrun heltzen zela Herria astekariari esker. Izan ere, herrietako berrien artean ainitzetan agertzen ziren Larrekoren bertsoak. “Senpertarrentzat maiz baizinuen zerbait polit botatzeko/ Hainbeste urtez arizan zira nola egin eskertzeko?” galdetu zuen Lakak.
Urteak ez dira debalde iragan eta ehunka bertsu sakon bezain maitagarriak asmatu ditu ibarrundarrak. Batzuk gure herriaz: “Urxuri gainean zoin den eder Senpere / Hogoi ehun jende goiti han bizi gare / Eskualdunak gare oraino halere segura nahi ere / Ta federik gabe, eskuararik gabe Senperen deus ez gare”. Bertze batzuk haur denboraz: “Ibili gare eskolan /Ginauzkatela ikaran / Trebe etxeko mintzairan / Gu ezin heziz erdaran / Segur bazuten aski lan”; eta azken hau Euskal Herriaren etorkizunaz “Nafar, Xubero, Lapurdin / Gazteak juan zauzku berdín / Herri hau saldu ez dadin / Lana behar da Euzkadin!”.
80ko hamarkadan “Nere pertsuskak” bilduma plazaratu zuen Larrekok. Oxtikenekoak kultura elkarteak bi urtero apailatzen duen kantu xaharren bazkarirat gogotik joaten zen eta laguntza eman zuen ere “Senperetik Senpererat” eta Matxin Irabolaren biografia osatzeko. 2012ko udazkenean, Larrekoren 160 perla bildu eta agertu ditu liburu batean Ez da Musik Senpereko kultura elkarteak. Obra balios hunekin Lapurdi eta Senpere euskara bizi eta garbian hobeki ezagutzeko parada du irakurleak. Mende bateko historia ere denen esku dago liburu huni esker.
Ez da dudarik senpertarrek eta, oro har euskaltzaleek, ainitz zor diogula Larreko zenari! Goresmenak, milesker eta ez adiorik!