Egin ziren garaiko araudia bete arren, Almandoz eta Belateko tuneletan zer hobetua badagoela diote Oronozko suhiltzaileek

Nafarroa eta Oronozko suhiltzaileak, Baz­­tango Uda­­la eta Go­ber­­nua elkar­la­nean ari dira Belate eta Alman­doz­ko tu­ne­le­ta­ko ezbeharren aitzinean, jendeari zer egin ja­ki­na­raz­teko eta arris­kuak nola mu­rriztu az­tertzeko.

«Kamioiak minutu bakar bat beranduago su hartu izan balu, ondorio pertsonalak auni­tzez ere la­rriagoak izaten ahal ziren. Zorte haundia izan zen, kamioia tunelaren sarreratik hurbil zegoela­ko eta bertze hain­bat faktoregatik. Izan ere, nahiz­ eta tunelaren se­gur­ta­sun maila hobe­tzen ahal den eta hartu­ta­­ko segurtasun neu­rriak egokienak ez izan, su­teak­ arris­ku handia sor ze­zakeen, baina ez zen kalte per­tso­nalik izan». Hala­xe­ dio Oronozko Parkeko suhiltzaileek landutako txos­tenarekin bate­ra egin duten ida­tziak. Joan­ den uz­­tai­la­ren 8an Be­lateko tunel barrenean su hartu­ zuen­ traile­rrak­ era­ginda­ko istri­puaz­­ ari dira. Kalte haundia sortu zen tunel barre­nean eta bi hi­la­­bete­ behar izan ziren konpontze­ko. Geroztik eta lehenagotik ere, gehia­go­tan egon dira itxi­ta Almandoz eta Belateko tune­lak, orain aste ba­tzuk azken aldiz.

Sarritan izaten dira Almandoz eta Belateko tunelak hizpide eta Oro­noz­ko suhiltzaileen kezka iturri nagusietako bat ere badira, tximinietako eta mendiko suteekin batera, Oronozko suhiltzaileek esku hartze gehienak bi tunel hauetan egiten baitituzte.

Tunelen inguruko kez­ka horretatik abiatuta egin dute txos­tena suhiltzai­leek eta helburu berarekin hasi dira Nafa­rroako Gobernuare­kin eta Baztango Udala­rekin elkarlanean, «Be­late­ eta Almandozko tu­ne­letan sutea izatekotan, arris­kuak zein­ diren iku­sa­raz­teko, jendeari zer egin behar duen­ jakina­raz­teko eta arris­kua mu­rriz­teko zein neurri har­tzen ahal diren az­tertzeko». Horrela baieztatu digu Ja­vier­­ Aya­rra Oro­noz­ko Su­hil­tzaileen Parkeko buruak­.

2006an onartu zen Tunelen Larrialdietako Planak dioenez, tunelaren arrisku maila tunelaren luzeraren eta pasatzen den ibilgailu kopuruaren araberakoa da. Bi ezaugarri horiek betetzen dituzte Almandoz eta Belateko tunelek. 2009­an Sunbilla eta Behobia arteko errepidea moldatu zenetik, egunero 1.400 kamioi pasa­tzetik, 2.500 kamioi pasatzera igaro da N-121A erre­pidea. Su­hiltzaileek utzi­tako datuen arabera, gaur egun, 7.968 ibilgailu pasatzen dira egunero tuneletatik, horietatik %28 ibilgailu astunak. Aipatzekoa da hildakoak utzi dituzten tuneletako suteen %100­ean kamioiak izan direla protagonistak.

Arazoa konpontzeko elkarlana

Urteen joanean, gero eta tunel luzeagoak egin dira eta horrekin, aldi be­rean, istripu gehiago izan dira. Ins­tituzioek neu­rri berriak hartu behar izan dituzte eta horren ondo­rio da Na­farroako Gober­nuaren 2006ko maia­tzaren 26ko 635 Errege Dekretua, 2004­ko Europako Zuzendarauan oinarritua, tunelen guttieneko segurtasun baldin­tzak jaso­tzen dituena. Araudi horren arabera, bi no­ran­zkoko tunela baldin bada, mila me­tro baino gehiago baditu eta egunean mila­ ibilgailu baino ge­hia­go pasatzen badira, bertze hodi bat be­har da trafiko altuaga­tik, 400 me­troka larrialdietako irteerak behar dira, airez­tapen sistema egokia ere bai, eta larrial­di zerbi­tzuetarako irratikomunikazio sistema eta era­bil­tzaileen­da­ko irrati bidezko larrialdie­tarako me­­zulari­tza ere bai, ber­tzeak bertze. Almandoz eta Belateko tunelak, ordea, araudi horiek baino le­hena­go­koak dira eta garai hartan in­da­rrean ze­goen­ araudia bete­tzen dute.

Orduko araudiarekin bat etorri­ arren, su­hiltzai­leen irudiko, bi tunelek badituzte hobetzen ahal diren zen­bait­ alderdi. «Oronozko erres­­­kate zer­bi­tzuek ezin dutela garaiz erantzun», gogoratu du Ayarrak, denbora behar dutelako harat ailegatzeko eta beraz, «tunelean dau­denak ezin dira garaiz artatuak izan». Gaineratu du, «tu­nel horiek gaur egun eginen balira, segurtasun neurri osaga­rri ba­tzuk­ beha­r­ko lituz­ketee­la».

Garaiz ez artatzeari buruz, aholku bat eman die Ayarrak erabiltzaileei: «sutea izan bada, tunel ba­rrenean da­goen­ jen­deak ezin du su­hiltzai­leak­ noiz erreskatatu es­pe­roan egon. Denek atera behar dute kanpora, au­toebakua­zioa egin be­har da, eta autoebakuazioa instalazioak erraz­tutakoa izan behar da».

Araudiak dio tunelek larrialdietako irteerak behar dituztela eta Almandoz eta Belatekoen ka­suan,­ bi aldee­tara dauden irtee­rak dira larrialdietakoak. «Baina la­rrial­die­tako irteera bate­ra joa­teak ez du ziurtatzen kerik egonen ez denik. Lite­keena da erabil­tzai­lea alde batera abiatu eta kontrol zentrotik kea erabi­l­tzai­lea doan­ tokira­ bi­dera­tzea. Ins­ta­la­zioak argi erakutsi be­har­ du era­biltzai­leak­ zein­ al­­de­tara jo behar duen. Ho­rre­tara­ko­ ins­tala­zioak kea ebakua­tze­ko estudioa beharko luke, baita alerta sistema eta argiz­ta­tu­ta­ko seinalizazioa ere. Horiek dira pro­­po­satu ditu­gun hobe­kun­tzak», dio Aya­rrak.

Neurri horiez gain, Oronozko su­hiltzai­leen buruak ga­rrantzi­tsua ikusten du jendeari infor­mazioa ematea, «arris­kua dagoenean zein neu­rri hartu behar duen­ jaki­teko». Eta horixe da, hain­ zuzen, Baz­tan­go Uda­larekin eta Nafa­rroako Gobernuarekin la­nean­ hastearen arrazoietako bat. «Nafarroako Su­hiltzaileak, Oronoz­koak eta Baz­tango Udala elkarlanean ari gara. Nafa­rroako Suhiltzaileek Gobernuko He­rri Lan eta Barne Departamentuekin lan­duko dute gaia, organu konpetenteekin, eta Oronozko suhiltzaleok eta Baztango Udalak kanpaina informatiboa egitea adostu dugu­. Prebentzio kanpaina baten barne izanen litzateke. Oronozko suhiltzaileok instalaziorako ho­be­kun­tza neurriak ere proposatuko ditugu», adierazi digu Oronozko suhil­tzaileen buruak. Nafa­rroako Gobernuan ere berriak dira gai honetan, orain arte UPNren ardura izan delako eta orain­ PSNrena delako. «Arris­kuen eta neu­rri zuzentzaileen in­gu­ruan­ txostena egiteko eskatu digute suhil­tzaileoi eta horretan ari gara».

Denborarekin, orain Baztango Udalare­kin hasitako elkarlana, gainerako herrietara ere zabaldu nahi dute.

SEGURTASUN NEURRIAK

«Almandoz eta Belateko tunelek egin ziren garaiko araudia betetzen dute, baina gaur egun eginen balira, segurtasun neurri osagarri batzuk­ beharko lituzkete»

Javier AYARRA

Oronozko Suhiltzaileen Parkeko burua

DATUA

7.968 IBILGAILU pasatzen dira egunean N-121A errepidetik, horietatik %28 astunak.

JAVIER AYARRA, ORONOZKO SUHILTZAILEEN PARKEKO BURUA

«Jendeak garbi izan behar du norbere kasa atera behar duela tuneletik, eta ezin duela suhiltzaileen esperoan egon»

«Almandoz eta Belateko tuneletan ezbeharren bat gertatuz gero, hurbilen gauden suhiltzaileek, hau da, Oronozkoek, gu­ttienez 15-20 minutu­ behar ditugu parketik atera eta harat­ ai­legatzeko eta 22-23 minututan egon gaitez­ke operatibo. Hori, beti­ ere, parkean baldin bagaude, gerta baitaiteke bertze nonbaiteko sute bat itzal­tzen aritzea». Javier Ayarra Oronozko parkeko buruaren hitzak dira. Hori horrela izanda, Ayarrak argitu nahi izan du, «jendeak ezin duela su­hil­tzai­leek atera bitarte esperoan egon. Jendeak garbi izan behar du norbere kasa atera atera behar duela tuneletik eta suhiltzaileak ez direla denbora luzez ailegatuko»­.

Jendeak horren berri izateaz gain, Almandoz eta Belateko tunelek zer hobetua badutelakoan daude suhiltzaileak. Ayarraren arabera, «tunelen artean, bi hodi izatea da ins­talaziorik seguruena, bat norantza baterako­ eta ber­­­tzea kontrako norantzarako. Harta­ra, batean arazoren bat egonez gero, ber­tzea libre geldituko litzateke ebakuaziorako. Biga­rren aukerarik seguruena, bi noran­tzetara­ko tunela baka­rra denean, ebakuazio galeria bat egitea da, hau da, tu­nel ttikiago bat pertso­nendako. Eta hirugarren aukera instala­zio barrenean hobekuntzak egitea da». Adibide hauek aipatu dizkigu Ayarrak:

• Tunelera sartu aitzinetik geralekua­: geraleku horretan ibilgailu arrisku­tsuak –kamioiak– geldiaraziko lirateke. Hor ar­ku termikoa edo tenperatura neur­gai­lua kokatuta, kamioia gehiegi be­ro­tua dagoen ala ez eta arazoak sor ditzakeen ala ez ikusiko litzate­ke. Baiez­koa bada, hozten utzi, eta bitartean informazioa jasoko luke: abiadura, segurtasun tartea, sutearekin zer egin...

• 80 kilometro orduko gehieneko abiadura: erreboluzio ttikiagoan motorrari guttiago exijitzen zaio.

• 100 metroko segurtasun tartea: segurtasun tartea manten­tzen duenak­ arrisku ttikiagoa du eta tunele­tik atera­tzeko denbora gehiago. Ibil­gai­luak bat bertzearengandik hurbi­legi bal­din badoaz, bati kea hasten bazaio,­ inork ez du atzera egite­­rik, ibilgailu bat baino gehiago­ erre daitezke eta su karga haundiagoa­ sor­tu.

• Sutearen kasuan: norbere ibilgailuak su hartu badu, itzaltzen ahal bada itzali, eta ezin bada, utzi ibil­­­gailua eta jendeari tuneletik ateratze­ko erran.

• Argiztatutako seinaleak: jendeak nora joan jakin dezan, argiztatutako seina­leen bidez kanporako bidea mar­ka­tzea komeni litzateke. Kea alde batera bideratzen bada, jendeak jakin de­zala bertze aldera joan behar duela­.

• Mezu garbiak: tunel barrenean daudenek zer egin jakiteko mezu argiak.

• Aireztapena: sutea baldin badago, aireztapena modu progresiboan eta poliki-poliki aktibatu behar da, gehiegizko bentilazioak sua indartu egiten baitu. Aldi berean, benti­lazio egokiare­kin, kea ahalik eta denbora gehienean­ tunelaren goiko zatian mantendu behar da, jendeak tuneletik atera­tzeko denbora nahikoa izan dezan.