Gaur egungo gizarte ereduak sortzen dien ezinegona tarteko, orain dela urte eta erdi abiatu zen Auzolan egitasmoa, auzolanaren bidez bertzelako gizarte eredua sortzea posible dela pentsatuz. Egitasmotik sortu den lehenbiziko ekimena Usurbilen egindako Euskal Herriko I. Auzolan Topaketak izan dira, Euskal Herriko 72 herritatik joandako 200 bat lagun elkartu dituztenak. Egitasmo honetako partaidea da Jasone Mitxeltorena etxalartarra eta berak egindakoa da Auzolanaren kultura liburua, topaketa horietan aurkeztua.
Nolatan sortu zen Auzolan egitasmoa?
Duela urte eta erdi sortu zen eta tarte honetan hausnarketa prozesu bat egin dugu. Helburua bertzelako gizarte eredu bat eratzeko dinamikak sustatu edo abiatzea izan da. Asmo horrekin lehenbiziko ekintza Usurbilen egin ziren Euskal Herriko I. Auzolan Topaketak izan dira. Topaketa horietan, batetik, egungo egoerari buruz solastu nahi izan genuen: krisiari buruz, ez dela ekonomia edo arlo jakin bateko krisia aipatu zen, baizik eta sistema osoari eragiten diola eta aldaketa eskatzen duela. Alde horretatik, interesgarria iruditzen zaigu herri garapenaren bidea, dinamikak tokian tokikoak izatea eta herritarrak izatea parte hartzaileak gure bizimodua eta gizartea antolatzeko. Kataluniako kooperatiba integralaz ere aritu ginen, beharrei kolektiboki erantzuteko antolatzen ari baitira. Bigarren egunean, gizarteko gaiak arloka lantzeko lantaldeak egin genituen. Dagoeneko lanean dauden Euskal Herriko eragile edo pertsonak bildu, taldean gogoeta egin eta zer egin daitekeen ikusteko. Orain sare moduko bat eratu nahi genuke lanean ari diren eragileekin harremanak izateko eta esperientzia berriak sortu nahi izanez gero, erreferentzia bat izateko. Bertzetik, Euskal Herrian historikoki izan den erakunde bati buruz ere solastu ginen: batzarrak. Begirada historikoa egiteaz gain, batzarrak zein leku izanen lukeen gure gizarte eredu honetan eztabaidatu zen. Krisia orokorra da eta alternatibak behar dira, eta garrantzitsua izan daiteke batzarra. Azkenik, Auzolanaren kultura liburua aurkeztu genuen.
Batzarrak zein aukera eskaini ditzake?
Bere garaian batzarrak zituen gaur egungo Udalaren funtzioak. Etxe bakoitzeko ordezkari batek parte hartzen zuen eta herriko kontuak kudeatzeko erabakiak hartzen ziren. XVIII. mendean, ordea, ahalmenik haundiena zutenekin osatzen ziren batzarrak. Eta gero udalaren irudia gelditu zaigu, eta bere gainetik gobernua eta estatua. Historikoki herriek autonomia haundia izan dute, baina botere hori urruntzen joan da eta gaur egun estatuen menpe gaude. Bilakaera ez da egun batetik bertzera eman eta batzarren bidez berriz funtzionatzeko lan haundia egin beharko litzateke. Menpekotasun egoera honetan ongi egon gara urte aunitzez, baina ematen du egoera gero eta kritikoagoa dela eta beharrezkoa izanen dela bertzelako dinamikak egitea.
Auzolanaren kultura liburuan zer aurkituko dugu?
Batetik, ohiturazko auzolanari buruz solastu gara, zer izan den azalduz. Bertze egileek auzolanari buruz errandakoak, zuzeneko lekukotasunak eta gaur egun ohiturazko auzolan hori zein modutan ageri den jaso dugu. Horrekin batera, auzolanean aritzen zen herriaren antolakuntza nolakoa zen ere aztertu dugu, historialariekin elkarrizketak eginez, liburuak irakurriz... Auzolanaren gainbehera ere aipatu dugu eta kultura aldetik pintzelkadak ematen saiatu gara, auzolanerako balio batzuk garrantzitsuak direlako: elkartasuna, berdintasuna, errespetua, talde izaeraren kontzientzia... Auzolanak herri gisa erronka berriei erantzun eta bizirauteko balio izan digu historikoki, eta gaur egun ere balio dezake.
Hemendik aitzinera zer?
Egitasmoa eta liburua zalbaldu nahi ditugu. Erronka berriak dira, eta garai berriak. Baina guk sustraietan bilatzen dugu. Ez dugu deus berririk sortu nahi, mendez mende balio izan digun zerbait orain ere baliagarri izan daitekeela uste dugu, egungo beharretara moldatuz.
AUZOLANA
«Erronka berriak dira, eta garai berriak, baina guk sutraietan bilatzen dugu. Ez dugu deus berririk sortu nahi, mendez mende balio izan digun zerbait orain ere baliagarri izan daitekeela uste dugu, egungo beharretara egokituz».
INFORMAZIO GEHIAGO
Informazio gehiagorako, Auzolan egitasmoak web orria eta helbidea eskura ditu: www.auzolan.info eta auzolan@riseup.net.