Ondare erlijiosoak herriarenak ala Artzapezpikutzarenak dira?

Fernando ETXEBERRIA 2011ko apirilaren 12a

Elizako erretaula Utzitako argazkia

Udal artxiboko datuak aztertu dira

KONPONKETAK ELIZAN

1718an aldare nagusiaren gainean erretaula berria eraiki zen eta hori egitea 227 dukat kosta zen. Gastu hori «herriko jendeak limosnarekin ordaindu zuen».

Azken urteotan, erlijioarekin lotura duten ondasunak bere izenean paratzen ari da Artza­pez­pikutza eta ho­rren ondorioz, ezta­bai­da ugari sortu da Nafarroako hainbat udalen eta Artza­pez­piku­tza­­­ren artean. Egoera ikusita, ondasun­ horien azterketa serio eta historikoa egitea komeni litzateke eta horre­tarako elizaren eta Udalaren artxiboak kon­tsul­tatu beharko lirateke.

Ezkurraren kasuan, udaletxeko artxiboan dauden dokumentu guztiak eta Udalaren bilkuretako aktak arretaz ira­kurri ditut. Elizari, ermi­tari eta parrokiako etxeari erreparatu beharko li­tzaieke, hilerria, dudarik gabe, Udalarena baita. Aipatu, hemen agertuko diren datuak udal artxi­botik hartutakoak direla.

Eliza eraikitzeari buruz ez dago daturik, baina zaharberritze lanak eta material osagarriak maiz ageri dira.

Horren arabera, 1672­an Ezkurrako bikarioa zen Martin de Urta­su­nek zi­larrezko guru­tze bat erosi zuen, eta 70 dukat kosta zen. Dirua «30 lagun eliz­koik­ limosnare­kin eman zuten eta gaine­rakoa elizako errenta ba­tzuk salduta atera zen». 1708an elizaren alde bat konpondu zen, aldare berri batekin birjina paratzeko, «herrita­rren kontura egin zen elizak esku hartu gabe».

1710ean sarrerako ateak eta elizataria zaharberritu ziren.

1718an aldare nagusiaren gainean erretaula berria eraiki zen eta hori­ egitea 227 dukat eta 3 erreal kosta zen. Gastu hori «herriko jendeak limosnarekin ordaindu zuen, apaintzeko eta elizari itxura txukunagoa emateko zelako. Izan ere, le­hen­go erre­taula za­karra izanda, egoera txarrean zegoen». Erretaulan testu hau irakur daiteke, gaz­te­laniaz: «erre­taula hau debozioagatik eta he­rri honetako biztanleen kontura jarri zen, eliz honetako nagu­siaren baimenarekin.

1816an elizako do­rre­rako erloju berria erosi zen. «Herritarren eta herri adierazgarri honetako errenta eta elizako primi­ziekin erdibana or­dain­du zen». 300 pe­so­ko gastua eragin zuten lanek.

1906an 12 haritz eta 30 pago eman zituen Udalak elizaren atze­ko aldea eraiki ahal izateko.

1940an dorrea bota eta berriz egin zen eta Udalak lan horietarako 8.000 pezeta bideratu zituen. 1946an beste 2.500 euro eman zituen­ elizaren erdian argi-armiarma berria jartzeko.

1948an sakristira eta parrokiaren etxera ura ekartzeko gastuak ere Udalak ordaindu zituen.

1960an 25.000 peze­ta eman zituen Udalak elizan zaharberritze ba­tzuk egiteko.

Bestalde, oso aspalditik, Udalak bere gain hartu zituen sakristauen gastuak, parrokiarekin kolaboratzeko edo elizaren dorreko erlojuaren fun­­tzionamendu ego­kiaz­ arduratzeko.

Artxiboan ez dago pa­­­rrokiko etxeari buruz­ko datu bakar bat ere. Ermi­ta berriari buruzko kontuak bai ageri direla, baina horien berri­ hu­rren­goan emanen dugu.

Publizitatea eta erakundeen dirulaguntzak ez dira nahikoa TTIPI-TTAPAren eta ERRAN.EUSen etorkizuna bermatzeko, eta zu bezalako irakurleen babesa behar dugu aitzinera egiteko.


Egin TTIPI-TTAPAren lagun