Duela hilabete batzuk hainbat obra egin zituen Udalak frontoian, zola berrituz eta ezkerreko pareta moldatuz. Baina urteetan atzera eginez, seguruenik herritar gehienek ez dute jakinen frontoiaren historia zein den, eta interesgarria litzateke kontatzea.
XVII. mendean herri erdian plaza bat zegoen, gaztainondo batzuekin. Batzarrak edo udaletxeko bilerak ere han egiten ziren, etxe bakoitzeko ordezkari batekin. Kanpaien bidez iragarri ohi ziren bilerak, eta joatea garrantzitsua izaten zen, norbaitek huts eginez gero, ez baitzuen protestatzeko eskubiderik. Gerora zuhaitzak moztu eta frontis ttiki bat eraiki zen Palazio edo Hamarrendegia etxeari itsatsita (etxe honetan hamarrenak kobratzen ziren). 18 metro luzeko eta hiru metroko altuerako ezkerreko pareta bat ere izaten zen. Zorua lurrezkoa zuen, eta hortaz, euria eginez gero, pilotan jokatzea ezinezkoa izaten zen. Gainera, 90 zentimetroko desnibela zuen.
Udalak 1945ean erabaki zuen frontoi berria egitea, nahiz eta 20 urte lehenagotik ere bazegoen frontoia egiteko aurreproiektua. Frontisa, ordea, beste aldera pentsatua omen zen, Plazenea aldera. Edonola ere, gerra ondotik, 1945ean, hasi ziren berriz frontoiarekin bueltaka. Horretarako, etxearen jabearekin harremanetan jarri behar izan zen, Ezkurrako jauntxoen ondorengoekin edo herriaren jabeak kontsideratuak zirenekin, hain zuzen. Etxea Karitateko mojen kongregazioarena zen, eta Ladron de Zegama familiako azken oinordekoa bizi zen han.
Alkatearen eskutitza
Alkatea eskutitz «goxo» batekin zuzendu zitzaion Nagusiari: «Andre agurgarri hori: herriko gazteriak, horietatik gehienak 1936ko uztailaren 18an borrokan ibilitako boluntarioak eta gure aberria eta erlijioaren alde gurasoak eta etxea utzi zituztenak, itzuli egin dira, garaipena eskuratuta. Gure lurretik horda marxisten doktrina faltsuak kanporatzeko euren bizitza arriskuan jarri duten gazte hauek, orain arte Nafarroako herri honetan mantendu diren dibertsio on eta sano horiekin jarraitu nahi dute eta helburu horrekin, frontoia berreraikitzeko eskatu diote Udalari, pilotan jokatuz, herri kristau batekoak ez diren dantzak, tabernak eta abar saihesteko». Aldi berean, bi leiho kentzeko ere eskatu zitzaion, paretari hamar metro gehiagoko altuera emateko. Horren ordez, bi leiho eginen lirateke gorago eta eskuin aldean balkoi bat. Gastua Udalak ordainduko luke.
Nagusiak bere asmoa etxea saltzea zela adierazi zuen, eta horrelako obrak egitea ez zuela beharrezkoa ikusten.
Alkateak apaizarengana ere jo zuen, baina alferrik. Berriz mojarengana joan zen, aldi honetan argumentu eraginkorrekin. Tratua ez onartzekotan, etxetik bi metrora beste pareta bat eraiki beste aukerarik ez zegoela esan zion, eta hori bientzat kaltegarria izanen litzatekeela: etxea bistarik gabe geldituko litzatekeelako eta Udalak pareta berria egin beharko lukeelako.
Eskutitzak bere eragina izan zuen. Nagusiaren erantzunaren agiririk ez dagoen arren, aurreikusitako obra egin zelako, 48.113,50 pezetako aurrekontuarekin. 1980an, berriz, estalpea egin zitzaion. Hasierako asmoa teilatua transparentea izatea zen, baina ezinezkoa izan zen garesti ateratzen zelako (6.418.001 pezeta).
Argiztapena eta sarea paratzeko saiakerak ez ziren aurrera atera, ez zelako ez Nafarroatik eta ez estatutik ere dirulaguntzarik lortu.