Eskualdeko 300 lagunek baino gehiagok bertso eskoletan eta ikastetxeetan asetzen dute bertso gose

Bertsolaritzaren mugimendua indar­tzen ari da eskualdean, eta duela 20 urte bertso-eskola bakarra izatetik –Lesakan–, gaur egun bederatzi izatera pasatu gara Baztan, Bortzi­riak­, Malerreka, Leitzaldea eta Saran. Horrez gain, bertsolaritza Hezkuntza Arautuan ere sartua da, eta neska-mutiko aunitzek eskola orduetan bertsolaritza lantzen dute.

Bertsolariari sena eta abilezia jaiotzetik datoz­kiola erraten da maiz, ho­rretarako dohai bereziak behar direla pentsa­tuz. Beharbada, izanen da zerbait horretatik ere, baina gaur egun bertsotan ikasi ere egin daitekeela pentsatzeko arrazoiak badira. Bertso-eskolak dira horren leku­ko, ber­tsolaritzaren eremua aunitz zabaldu dutenak. Oraingo bertsola­ri ezagun gehienak, gai­ne­ra, bertso eskoleta­tik ateratakoak dira. Ho­rrez gain­, bertsolaritzak Hez­kun­tza Arauturako saltoa ere egin du, eta ez dira ez bat ez bi, eskola orduetan bersolaritza lantzeko aukera duten neska-mutikoak. Gisa batera edo bertzera, baina ber­tsozaletasuna hedatzen ari da, eskualdean 312 bat lagunek jorra­tzen baitute bertsolaritza, batzuk Hezkun­tza Arautuan eta bertso-eskoletan ber­tzeek.

Eskualdean ere naba­ria da bertsogintzaren mu­gimendua. Baztan, Bortziriak, Malerreka, Lei­tzaldea eta Saran, errate­rako, haur, gazte eta helduen bederatzi ber­tso-eskola daude. Bortzirietakoa izan zen aitzin­da­ria, Manolo Arozenaren ekimenez, 1990. urtean Lesakan sortua. Geroztik, aunitz zabaldu dira eta Bera, Igantzi, Donez­te­be, Lei­tza, Goizueta, Baztan eta Saran ere badira. 34 neska-mutiko, 17 gazte, 29 heldu eta 8 bertsolari bil­tzen­ dituzte astero ber­tso-es­kolek, 88 lagun guztira.

Eskola bakoitzaren sorrera data zehaztea zaila da, baina normalean ikastaro bezala planteatzen da hasieran, eta interesatuz gero, aitzinera egiten dute.

Hezkuntza Arautua

Bertsolaritzaren oina­rrizko transmisioa bermatzeko helburuarekin, Hezkuntza Arautuan, hau da, eskola orduetan, bertsogintza lantzen duten bertze bederatzi ikastetxe daude inguruan: Amaiurko eskola, Azpilkuetakoa, Baztan Ikastola, Elizondoko San Francisco Javier ikaste­txea, Doneztebeko San Migel, Leitzako Erleta, Igantziko eskola, eta Berako Rikardo Baroja eta Labiaga Ikastola dira ikasturte honetan ber­tsolaritza jorratuko dutenak. Eta hauetan guztietan 224 neska-mutikok parte hartzen dute. Astean ordubeteko klaseak jaso­tzen dituzte, ikasturte osoan 30 ordu, eta Esti­txu Arozena da guztietan irakasle lanetan ari­tzen dena.

Baina ez hori baka­rrik. Ikastetxe eta bertso eskolek bertzelako jarduera osagarriak ere egiten dituzte: txapelketak, topaketak, udalekuak...

MALERREKA

Aukera bakarra Donezteben

BERTSO ESKOLAK

Doneztebe

• 5 gaztetxo aritzen dira.

• Hitzordua: astelehenetan egiten dute (17:00-18:00).

• Irakaslea: Estitxu Arozena.

HEZKUNTZA ARAUTUA

• 54 laguneko taldea elkartzen da Doneztebeko San Migel ikastetxean. Bi taldetan banatuta lantzen dute bertsolaritza.

SARA

Euskaraz bizitzeko bidea emanez

BERTSO ESKOLAK

Sara

• 2006/07an eratua Karlos Aizpuruak. Bi urteko­ geldialdiaren ondotik, 09/­­10ean berriz hasia.

• 9-10 urteko 5 haur bil­tzen dira ikastolan.

• Hitzordua: astelehenetan (16:45-18:00).

• Irakaslea: Karlos Aizpurua.

• Helburua: Saran ber­tso­zaleak sortu eta he­rri­ko bertso saioe­ta­ra­ko ber­tso­lariren bat ateratzea. Bide batez, gaz­teei euskaraz bizi­tzeko parada eskain­tzea.

LEITZA/GOIZUETA

Goizuetan eta Leitzan bertso eskola bana

BERTSO ESKOLAK

Leitza

• 5 gaztetxo eta 6 heldu biltzen dira.

• Hitzorduak ortzegunetan: helduak (19:00-20:30) eta gaztetxoak (13:50-14:50).

• Irakaslea: gaztetxoena Estitxu Arozena eta helduena Joxema Lei­tza.

Goizueta

• 5 gaztetxo eta 8 gazte.

• Hitzorduak: haurrak astearteetan (14:00-14:45) eta gazteak as­teaz­­kenetan (13:00-13:45).

• Irakaslea: Maialen Ui­tzi.

HEZKUNTZA ARAUTUA

• 17 gaztetxo Lei­tzako Erleta eskolan.

BORTZIRIAK

Bera, Igantzi eta Lesakan zabaldua

BERTSO ESKOLAK

Bera

• 5 gaztetxo eta 7 heldu elkartzen dira.

• Hitzorduak: gazte­txoak astelehenetan (17:15-18:15) eta helduak astearteetan (20:00-22:00­).

• Irakaslea: Julen Zelaieta.

Igantzi

• 5 gaztetxo biltzen dira.

• Hitzordua: astearteetan (19:15-20:15).

• Irakaslea: Estitxu Arozena.

Lesaka

• 6 gaztetxo, 9 gazte (bi taldetan banatuak) eta 4 heldu elkartzen dira.

• Hitzorduak: haurrak astearteetan (16:30-17:30); gazteen talde bat asteartetan (18:00-19:00); gazteen bertze taldea asteazkenetan (16:00-17:00) eta helduak or­tziraletan (19:00-20:30).

• Irakaslea: Estitxu Arozena.

HEZKUNTZA ARAUTUA

• Aurten lehen aldiz, eta Hezkuntza Sailarekin Bertsozale Elkarteak duen akordiotik aparte, Berako Labiaga Ikastolan Bertsozale Elkartearen bertsolari­tza programa landuko dute 24 ikaslek.

• Berako Ricardo Barojan 13 haurrek lan­tzen dute bertsolaritza.

• Igantziko eskolan 15 ikaslek jorratzen dute.

BAZTAN

101 ikasle ikastetxeetan bertsogintzan

BERTSO ESKOLAK

Elizondo

• Iaz sortua.

• 12 heldu aritzen dira bi taldetan bana­tuta, bat hasib­e­rriena eta bertzea iaz hasitakoena. Haurren talderik ez dago.

• Hitzordua: ortziraletan (20:00-22:00) San Fran­­cisco Ja­vier ikastetxean.

• Irakasleak: Jon Barbe­rena eta Jon Elizetxe.

Oronoz

• Urrian sortua, Nafa­rroako Ber­tso­­zale Elkartearen ekimenez.

• 8 bertsolari bil­tzen dira: Amaia eta Bittor Elizagoien, Estitxu Aroze­na, Ander Fuentes Ittu­rri, Egoitz Gorosterrazu, Jon Elizetxe, Julen Zelaieta eta Jon Barbe­rena.

• Hitzordua: ortzegunetan (18:00-20:00) esko­lan.

• Irakaslea: Arkaitz Goikoetxea.

• Helburua: Txapelketetan aritzen diren ber­tsolariak trebatzea. Izen-ematea zabalik.

• Baldintza: bertsotan bat-batean aritzeko maila ona edukitzea.

HEZKUNTZA ARAUTUA

• 9 laguneko taldea Amaiurko eskolan.

• 6 laguneko taldea Azpilkuetako eskolan.

• 16 laguneko taldea Baztan Ikastolan.

• 70 lagun San Francisco Javier ikastetxean. Bi talde dira.

TXAPELKETAK ETA SARIKETAK

Bortzirietako bertso-eskolen txapelketa eta Izeta Sariketa abenduan Aurten hamabigarrenez, bertso eskolen txapel­keta eginen da abenduan. Malerrekako saioa abenduaren 3an eginen da, bi hirukoteren artean. Iker eta Egoitz Goros­terrazu eta Alazne Untxalok osatuko dute talde bat, eta Irati Arrieta, Maialen Belarra eta Ander Fuentes Itturrik ber­tzea. Doneztebeko Ekai­tza ostatuan ariko dira, eta Lesakako saiorako­ txartela izanen dute jokoan. Bazta­nen lau hirukote ariko dira abenduaren 10­ean Erratzuko elkartean. Lehenbi­zi­­ko taldean Maialen Gamio eta Bittor eta Amaia Eliza­goien ariko dira; bigarrenean Jon Barbe­re­na, Xabier Maia eta Gorka Urtasun; hirugarrenean Jon Elizetxe, Oier Amiano eta Maialen Iantzi; eta laugarrenean Iñaki Aleman, Iban Dufurrena eta Kotte Plaza. Irabazleak Lesakako saiorako txartela eskuratuko du. Bortzirietatik sei taldek parte hartu­ko dute abenduaren 10 eta 11ko saioe­tan. Berata­rrak taldean Julen Zelaieta, Patxi Castillo eta Aitor Elexpuru ariko dira; Txope Taber­na taldean Kristi­ñe eta Maddi Ane Txope­rena eta Garaxi Taberna; Klasikoak taldean Juan Mari Lopez, Manolo Aroze­na­ eta Joxe Juan­ Zu­bieta Etxabe; Zapelpunk-en Gaizka eta Jon Silveira eta Ioar Tainta; Estrata­ Estrit-en Egoitz Te­lletxea Xabier Terreros eta Iñigo Olae­txea eta Ortzil­ko Santuk taldean Jo­su Sanjurjo, Iban Garro eta Aitor Aro­tze­na. Abenduaren 10ean bi saio jokatuko­ dira Berako­ Espidobaitan: batetik, Beratarrak Malerrekako­ txapeldunen aurka ariko dira; bigarrenean Or­tzil­­­­­ko Santuk eta Estrata Estrit. Hilaren 11n, Lesakako Arranon, Kla­si­koak eta Zapelpunk eta Zialdo ostatuan Baz­­tan­go onenak eta Txope Taberna lehiatuko dira. Finalerdiak Lesakako Haizegoan eta Atxaspin eginen dira hi­laren 11n. Haste­ko, Espidobai­tako lehen kanporaketako garailea eta Arranoko irabazlea lehiatu­ko dira; eta Atxas­pin, Espido­baitako biga­rren saioko garailea eta Zial­do­ko irabazlea. Egun berean, Lesa­ka­­ko Lin­ddu­rrenbor­dan eginen da finala.

Bertzalde, bi urtetik behin egiten­ den Mariano Izeta Sarike­ta abenduaren 8­an eginen da Elizondoko eliza ondoko aretoan. Nafarroako 13 bertsolari gaz­te ariko dira: Aimar Karrika (Auritz); Iker Gorosterrazu (Ituren); Ioar Tainta­, Josu San­jurjo eta Iban Garro (Lesaka); Saioa Alkaiza (Antsoain); Iñaki Aleman (Irurita); Jose Luis Barberia Zili (Lei­tza); Irati Majuelo, Haizea Beruete eta Ainhoa­ Aranburu (Iruñea); Amaia Elizagoien (Oronoz) eta Patxi Castillo (Bera). Goizez bi kanporaketa eginen dira, eta 17:30etik aitzinera finala sei ber­tso­la­ri­rekin.

BERTSOZALE ELKARTEAK

Norbaitek bertso eskolan izena eman nahi badu, Bertsozale Elkarteetara jo behar du. Nafa­rroa­koa: nafarroa@­ber­tsoza­le.­com edo (0034) 948 143747. Iparraldekoa (Senperen du egoi­tza): iparraldea@ber­tso­za­le.com/bertsu­larien-lagunak@wanadoo.fr edo (0033) (0) 559541504.