Familia egitura aldatu egin da. Gero eta gehiago dira etxetik kanpo lan egiten duten aitak eta amak. Baina horrekin, haurrekin zer egin erabakitzeko buruhausteak ere izaten dira maiz. Batzuek, sakelak ahalbidetzen badu eta aukera baldin badute, haur eskoletara eramaten dituzte umeak, baina bertzeek atautxi-amatxiengana jotzen dute laguntza eske.
Denetariko kasuak daude eskualdean. Ume batzuk haur eskoletan egoten dira gurasoak lanean daudenean, eta atautxi-amatxirekin egoten denik ere bada. Baina azken urteotan ugaritu egin dira 3 urte artekoen egoitzak: Elizondo, Leitza, Bera eta Donezteben, adibidez, 196 ume daude haur eskoletan. Horiek dira haundienak, baina badira gehiago ere.
Guztietan haundiena Baztangoa da. 20 urtetik goitiko ibilbidea du haur eskolak Baztanen, baina joan den urtean eraikin berrian hasi zuten ikasturtea. Italiako Loris Malaguzziren ereduan oinarrituz eraiki dute, eta arreta haundiz egokitu dituzte instalazioak. «Eskola hurbila, ttikia eta transparentea» izateari garrantzia ematen diotela nabarmendu digu Kristina Goñi zuzendariak, baita «familiari» ere. Gaineratu digunez, «espazioak garrantzia haundia du, hezitzaile bat gehiago da».
Berako Mukixu Haur eskolan «izugarrizko ilusioarekin» ari direla aipatu digu Anabel Arburua arduradunak: «kalitatea eskaini nahizik, haur bakoitza den bezala onartuz, errespetatuz eta bere nortasuna eraikitzeko behar dituen baliabideak eskainiz». Halere, lana behar bezala egiteko traba «aunitz» dituztela aitortu digu: «haur gehiegi hezitzaile bakoitzeko».
Doneztebeko Askin Haur Eskolan ere «kalitateko zerbitzua» eskaintzen saiatzen direla adierazi digu Diana Bruño zuzendariak. Eta jantokiko zerbitzua «azpimarratu» digu: «hemen egiten da janari guztia, guk erosia eta guk prestatua da, eta horrela kalitatea aunitzez haundiagoa da».
Leitzako Haur Eskolan ikasturte hau «berezi xamarra» dela erran digu Maxux Sukuntza ordezkariak. Azken bost urteotan hiru gela izan dituzte eta denak beteak. Aurten, baina, matrikula guttiago izanik bi gelekin moldatzen dira. «Azken urteetan jangela ere izan dugu, baina aurten ez, eskaera gutxitu delako». 1-3 urte arteko haurrak hartzen dituzte, baina Sukuntzak azaldu digunez, «0-1 adin-tartekoei ere zabaldu nahi zaie».
Desberdin funtzionatzen dute Saran, eskolan dabiltzan haurrei eskaintzen baitiete zerbitzua. Maider Olasso arduradunak kontatu digunez, «Haurtzaindegian haurrak eskolara sartu baino lehen eta atera ondotik atxikitzen ditugu». Horrez gain, umeen opor eta gurasoen lan egunetan Haur Bilgunea zabaltzen dute goiz eta arratsaldez.
• URDAZUBIKO MIKELI AZKARRAGA BILOBEN UMEZAIN
«Bere lana ematen du, baina gustura nago»
Zure alabak eta euren bikotekideak lanean ari al dira?
Bai, hala da. Baina ongi moldatzen gara. 13 urteko bertze alaba bat ere badut eta bera eskolatik etortzen denean, berak ere laguntzen dit.
Zenbat denboraz edukitzen dituzu?
Asteartetik ortziralera 09:00etatik 19:00etara. 11 eta 18 hilabete dituzte eta aste batean bat, eta bertzean bertzea atxikitzen dut, aldian batto.
Gustura egoten al zara umeekin edo lan haundia al da zuretzat?
Bere lana ematen du, baina gustura nago eta haurrak eta alabak ere kontent dira. Gainera, hemen ez dago bertze lekurik haurrak uzteko. Batzuek Sarara eta Elizondora eramaten dituzte, baina pena da hemen haurrendako horrelako tokirik ez izatea.
• GOIZUETAKO Mª PILAR ESKUDERO BILOBEN UMEZAIN
«Bilobekin nagoenean, disfrutatu egiten dut»
Noren haurrak zaintzen dituzu?
Alde batetik, alabaren bi mutikoak eskolara eraman, bazkaria eman eta eskolara eramaten ditut. Gero 18 hilabeteko beste biloba bat ere badut, eta amak lana baldin badu, kalera ateratzen dut. Beste bi mutiko biloba ere baditut, eta arratsaldez ama lanean badago, nirekin izaten dira. Gainerako bilobak Hernanin bizi dira.
Zer egiten duzu eurekin?
Paseatu, jolastu... Denetarik.
Lan haundia al da zuretzat?
Batzuek hala esaten dute, baina niretzat ez. Oso pozik egoten naiz eurekin. Gainera, alargun gelditu nintzen eta bilobak nire bizipoza izan dira. Bilobekin nagoenean, disfrutatu egiten dut.
Zure seme-alaben heziketa eta bilobena diferentea al da?
Bai, oso diferentea.
• Baztan haur eskola
Italiako ereduan oinarritutakoa
• 0-3 urtekoen zerbitzua.
• 72 haur (Baztan, Urdazubi, Sunbilla eta Ituren).
• Haur eskola zaharrak. 20 urte egin zituen, eta berria iaz zabaldu zen.
• Udal haur eskola da, baina kudeaketa pribatua du. Halere, Udalak eta Gobernuak arautzen dute funtzionamendua.
• 07:45etik 16:15era zabalik (lau eta zortzi orduko zerbitzuak: 09:00-13:00 eta 08:00/ 09:00-15:00/16:00).
• Jangela aukeran.
• Instalazioak: plaza –erdigunea, guraso, hezitzaile eta haurren elkargune eta jolastokia–, 3 kubo –adinaren arabera, bakoitzak gela, komuna eta jangela–, tailerrak...
• Kuota gurasoen errentaren arabera.
• Berako haur eskola
Kudeaketa pribatua duen eskola
• 0-3 urtekoen zerbitzua.
• 51 haur (Bera eta bakar batzuk Bortzirietako bertze herrietakoak).
• 2003tik zabalik.
• Udal haur eskola da, harrera publikoa duena, baina kudeaketa pribatua du. Hala ere, Nafarroako Gobernuak eta Udalak arautzen dute funtzionamendua.
• 08:00etatik 16:00etara irekia (4 eta 7 orduko zerbitzuak aukeran: 08:00/ 09:30- 12:00/13:00- 15:00/16:00).
• Jangela aukeran.
• Instalazioak: haurrentzako lau gela, bi logela eta bi komun, patioa eta laster bertze gela bat, jangela eta psikomotrizitaterako erabiliko dena...
• Kuota gurasoen errentaren araberakoa.
• Doneztebeko Haur Eskola
Urtebete eskola berrian
• 1-3 urtekoen zerbitzua.
• 44 haur (Doneztebe, Sunbilla, Donamaria, Legasa, Zubieta eta Ituren).
• Joan den urtean zabaldu zen.
• Udal haur eskola da, langileek Udalarentzat egiten dute lan.
• Goiz-arratsaldez zabalik (lau eta zortzi orduko zerbitzuak aukeran: 07:30-15:30/ 09:00-17:00/ 09:00-13:00).
• Jangela aukeran.
• Instalazioak: haurren bi gela –bat bikoitza eta bertzea sinplea–, erabilera anitzeko gela, tailerrak egiteko gela, patioa...
• Kuota gurasoen errenta aitorpenaren araberakoa.
• Leitzako Haur Eskola
Aurten eskaera ttikia
• 1-3 urtekoen zerbitzua.
• 29 haur (Leitza eta Areso).
• 1988tik zabalik.
• Udal haur eskola da. 2003an Udalak eta Nafarroako Gobernuak sinatutako akordioaren bidez, finantzazioa Udalak, Gobernuak eta gurasoek egiten dute.
• Aurten 08:00etatik 13:00etara zabalik, eskaera ttikiagatik. Aurreko urteetan 08:00etatik 16:00etara.
• Jangela zerbitzurik ez aurten, eskaera ttikia izan delako. Aurreko urteetan, ordea, izaten zen.
• Instalazioak: hiru gela, bi patio, lorategia, tailerrak...
• Kuota gurasoen errentaren arabera.
• Sarako Haurtzaindegia
Eskolan ari direnentzako zerbitzua
• Haurtzaindegia 2-11 urtekoentzat da eta ikastetxera sartu aitzineko eta ikastetxetik atera ondorengo zerbitzua da. Opor egunetan Haur Bilgunea zabalik, 3-12 urtekoentzat.
• 20-30 haur (Sara, Urdazubi eta Senpere).
• Herriko Etxeak iaz hartu zuen ardura, ordura arte Larrun Ttiki elkarteak kudeatu zuen.
• Haur Bilgunearen ordutegia 07:30-18:30; Haurtzaindegiarena 07:30-08:50/16:30-18:30.
• Jolastokia, liburutegi bilakarazten ari diren gela, panpinen txokoa...
• Kuota, Haur Bilgunean eguneko 10 euro eta Haurtzaindegian 2 euro eguneko.