Berriki leitu ahal izan dugu Elizondoko txistulariek herritarrei helarazitako idazkia. Bertan, mutildantzetan nesken parte hartzea gaitzetsi eta, ondorioz, egoera hauetan ez jotzeko erabakiaz solas egiten dute. Norbanakoen erabaki pertsonaletan sartuko ez banaiz ere, kezkagarria deritzodan neurrian, gisa honetako iritzia duzuenei galdera zenbait luzatuko dizkizuet. Erantzuna zinez eskertuko nuke, ikuspegiak argitzea garrantzitsua deritzodan heinean. Galdemodua oinarrizkoa da, argigarriak balizko erantzunak: nor da bada zuendako mutil Baztanen, Elizondon, zehazki? Mutil (beraz mutildantzetan parte hartzeko eskubidedun, zuen aburuz) al dira haur, nerabe, ezkondu eta aitatxiak? Ala, ohikoaz ari zaretela kontuan izaki, ezkongabeko gazteak bakarrik, dira mutil? Mutil al da inolako instituziotik pasatu gabe, bikotearekin elkartuta bizi dena, baldin eta ezkondu ez den? Eta ezkondu delarik ere, gero banandu bada berriz mutil bihurtzen al da? Epaitegiak aitortu behar izan al dio banaketa inori, honek berriro ere mutil estatusa berreskura dezan? Mutil al dira zuendako zortzikoa dantzatzen duten emazteki eta andreak? Ohiko mutildantzetaz ari zaretela, Baztanen bertan sortutakoa behar al da mutil izan ahal izateko? Posible litzateke Senegalen edota Ekuadorren sortutako mutilik? Diasporako baztandarren seme-alabak mutil al dira? Eta Urritzaten, Potosín ala Boisen sortua izanda ere, sexu biologikoz arra izanda, gonarekin jantzita balego? Zuen oniritzirik al luke ohikoak ez diren gozatze eta ohiturak dauzkan gizonezkorik? Pausu bat haratago, bere sexuan ezinegonez bizi eta sexu aldaketarako ebakuntza egindakoa balitz dantzaria?
Antzinekoei ezin galdeginen dizkiegu hauek denak.Garai horietan horrelakorik ez zelakoz edota, pertsona zein jendarte mailako hainbat presio (eta errepresio) tarteko, izenik gabeko izanak, izan, bazirelakoz gurean ere. Zinez uste al duzue gaur egun argudio biologizistek ibilbiderik izan dezaketela? XXI. mendeko Baztanen, zorionez, neska izandako mutilak, mutil izandako neskak, neska sortutako neskak eta mutil sortutako mutilak ezagutuko dituzue. Bistan da generoa sexu biologikoa baino zerbait gehiago dela, bistan da herriko plaza gaueko 10etan (eguerdian berdin) ez dela inoren esparru pribatua, bistan da eskubide ukatzeak tokirik ez daukala gaur egun. Zuek ez baduzue horrelako egoera batean jo nahi, etzazuela egin doike, baina utzi folkloreari garatzen, bere bidea egiten gaur eguneko jendartean, ez dira ateak ixteko garaiak, berauek ulertzeko eta hauetara egokitzekoak baizik.
Nora SALBOTX ALEGRIA - Agoteak XXI-eko kidea