LARRETXEARI BURUZ (Miel MINDEGIA)
«Betidanik aizkolari haundia eta konpletoa izan da»
MINDEGIARI BURUZ (Donato LARRETXEA)
«Inork ez bezala egiten dio bere buruari gogor»
60 urteko Ezkurrako semea eta 49 urteko Arantzako semea aurrez aurre. Egungo aizkolaririk onenetakoak. Azaroaren 8an Tolosako zezen-plazan egin dute hitzordua. Aizkora-apustua jokatuko baitute egun horretan. Apiril akaberan bota zuen desafioa Miel Mindegiak, eta maiatzaren 2an
Tolosako Kantabriko ostatuan zain egonen zela erran zuen. Apustuaren baldintzak ere berak zehaztu zituen: azaroan jokatzea, alde bakoitzak 12.000 euro jokatzea, 60 ontzako 20 enbor ebakitzea eta guztiak, gainera, Mindegiak berak eraman eta paratzea. Deiari erantzuteko prest, Unai Otaño agertu zen lehenbizi, baina ez ziren moldatu. Gipuzkoarrak enbor erdiak berak eramanen zituela proposatu zion. Baina Ezkurrakoak ezetz, denak berak eramanen zituela. Donatorekin hasi zen tratuan ondotik, eta honekin ez zuen arazorik izan.
Gaztetatik aizkoran
Ez dira atzo goizean jaiotakoak, eta aizkora eskuan eskarmentu haundiko gizonak dira. Aski goiz hasi ziren aizkoran, «etxean 12-13 urterekin, eta plazan 16rekin», dio Ezkurrakoak. Ramon Latasa sunbildarra izan zuen erakusle. Aranztarra ere gazterik hasi zen, plazan 18 urterekin. Hasiera hartan Periko Mariñelarena donamariarra izan zuen erakusle, eta gerora Joxe Mari Mendizabal. Baina plazan «kasualidadez» hasi zen. «18 urte nituela Elizondon Baztan-Bidasoako aizkora txapelketa jokatzekoa zen. Patxi anaia zen aritzekoa, baina motozerrarekin min hartu eta ni joan nintzen. Pixka bat aritu eta joan nintzen». Gustua hartu eta aitzinera.
Hasi eta guttira txapelak jantzi zituzten biek. Mindegiak 16 urterekin gazteen mailako txapela, eta Donatok 18 zituela Euskadiko gazteen mailakoa. Geroztik hainbat jantzitakoak dira. Ezkurrakoak, erraterako, Euskadiko eta Nafarroako hamarna baditu, eta aranztarrak, berriz, hiru Euskadikoak eta bederatzi Nafarroakoak.
Apustuak jokatzen ere gazteak zirela hasi ziren. Mindegiak herritarrak izan zituen kontrario: «18 urterekin anaiarekin jokatu nuen, Ezkurrako beste bi anairen kontra». Urtebete gehiago zuela lan haundiko bertze bat egin zuen Polipasorekin. «Oso gazterik lan haundiak egindakoa naiz», aipatu digu.
Larretxeak, berriz, Donezteben jokatu zuen lehenbiziko apustua. Egur bateko aldea emanez, Barberiaren kontra jokatu zuen 18 urterekin. 1989an Olasagastiren kontra egindako apustu berezia ere gogoan du aranztarrak: «125 kiloko harri kubikoari 50 altxaldi eman, sei oinbiko moztu eta sei kilometo lasterka». Eta irabazi egin zuen. Olasagastirekin egin dituen lau apustuak denak irabazi ditu.
Apustuzaleak
Apustuzaleak dira biak. Horrela aitortu digute. Txapelketak ala apustuak nahiago dituzten galdetuta, biek ere, apustuen alde egin baitute. Donatoren hitzetan, apustuetan txapelketetan baino «gehiago» eman izan du. «Txapelketetan, nire burua erraz uzten nuelako edo ez dakit zergatik, ez dut nire maila erakusten asmatu». Mindegia ere apustuzalea da: «Aizkolaria maila haundian dagoen ala ez, apustuekin ikusten da. Beti lan luzeak izaten dira eta aizkolariak probatzeko onenak apustuak dira».
Mindegia da apustuetan azkena ibilitakoa. 2006ko abenduan jokatu zuen Olasagastirekin. Enborrak erdibana prestatuta, 24 kana-erdiko moztu behar izan zituzten. Ezkurrakoa izan garaile. Larretxeak ere Olasagastiren kontra jokatua du azkena. 98an izan zen eta garaile atera zen.
Olasagastiren kontrako apustu hura egin zuenetik, lesio «asko» izan dituela adierazi digu Ezkurrakoak: «Larretxearekin apustua egitekotan nenbilela, lesio bat izan nuen sorbaldan. Gero meniskotik ere ebakuntza egin zidaten eta beste urte bat egin dut behar bezala osatu gabe». Orain, halere, «osatua» ikusten du bere burua. Larretxeak ere «nahiko ongi» dabilela kontatu digu. Baina gerriaz atzendu gabe: «gerritik operatu nintzenetik halamoduz nabil. Baina momentu honetan ongi nago».
Atseden astea
Entrenamenduetan gogor ibili dira orain artean. Baina azken astearen atarian, lasai hartzeko asmoa dute. «Sobera nekatu gabe ateratzeko plazara», azaldu digu Ezkurrakoak.
Eta hitzordurako biek hagitz gustuko duten plaza aukeratu dute: Tolosakoa. «Nafarroa eta Gipuzkoako zaleentzat erdigunea da», diote. Hainbatetan jokatutakoak dira Tolosan, eta oroitzapen onak dituzte. Larretxeak, adibidez, 1984an Euskadiko txapelketan azpitxapeldun gelditu zenekoa nabarmendu digu: «Menditik etorri berritan jokatu nuen, etxean hamar egun bakarrik pasatuta. Bigarren gelditzeak ilusioa egin zidan».
Sasoiak ez du adinik
60 urterekin apusturako deia nolatan egin zuen ere galdetu diogu MIndegiari eta zera erantzun digu: «Lesioak pasatuak nituela entrenatzen hasi eta gustura ikusi nuen nire burua. Eta ‘aizkora utzi edo segitzekotan apusturen bat egin behar dut’ pentsatu nuen». Eta han bota zuen desafioa. Azken apustua izanen omen da beretzat, baina lan ona egiteko «itxaropenarekin» dago. Donatok, berriz, ondokoen animoekin erabaki omen zuen desafioa onartzea: «ez nengoen apustua egiteko sobera berotua, gerriko arazoek beldurra ematen zidatelako. Baina lagunek eta anaiak animatu ninduten».
Egurren misterioa
Ebaki beharreko egurrak «normalak» edo «gogorrak» izanen diren. Horixe galdetzen du Donatok. Izan ere, apustuan hitzartu bezala, Mindegiak du egurren gaineko eskubide osoa. Berak eramanen ditu plazara. Nolakoak izanen diren galdetuta, «oraindik erabaki gabea» duela erantzun digu. «Batzuk eta besteak probatzen ari gara eta azken astean erabakiko dugu zein eraman». Eta zurrumurruek gisa bateko egurrak izanen direla dioten arren, Larretxea «jendearen erranarekin ezin fidatu» eta horren arabera moldatu behar entrenamenduak.
Hasi da erlojuaren kontrakoa. Astebete gelditzen da. Batek zein bertzeak ez dela batere
erraza izanen diote. Aizkolari gogorrak baitira, eta ez daude arerioari lanak erraz uzteko prest. Mindegiak aurkariari buruz, «betidanik aizkolari haundia eta konpletoa» izan dela adierazi digu, eta Donatok Mindegiaren teknika nabarmendu du: «Inork ez bezala egiten dio bere buruari gogor».
Ohiko laguntzaileak izanen dituzte ondoan, Lorentxo Apezetxea eta Cipriano Telletxea Ezkurrakoak, eta Leon Albeniz Iruntxiberri eta Oihan semea aranztarrak.
Palmares bikaina duten bi aizkolari haundiok azaroaren 8an ikusiko dute elkar, Tolosan.
• APUSTUA MINDEGIAK ETA LARRETXEAK
Hirugarren aurrez-aurrekoa
Elkarren kontra lehen ere ibiliak dira apustuetan Mindegia eta Larretxea. 1986an 12 oinbikotara jokatu zuten, eta Ezkurrakoa nagusitu zen. 1989an, berriz, 40 kanaerdikotara jokatu zuten, eta aranztarra izan zen garaile. Duela bi urte ere jokatzekotan egon ziren, baina beteranoak sorbaldan lesio bat izan eta bertan behera utzi zuten. Azaroaren 8koa, beraz, euren hirugarren lehia izanen da, banako berdinketa hausteko aurrez-aurrekoa.