Azken dantza hau…

Erabiltzailearen aurpegia Izaskun Zubialde Grajirena

Euskal kantagintza garaikideak ez luke bide bera eginen Peio Ospitalek eta Pantxoa Karrerek utzitako arrastorik gabe. Duela bost hamarkada baino gehiago hasitako bideari amaiera emateko garaia iritsi zaie, eta agur bira honetan, irailaren 5ekoa, ez zen beste edozein emanaldi izan. Lesakako herria euren historiaren harian leku berezian iltzatuta gelditu da berriro ere, duela 51 urte hasitako zirkulu bat itxi balitz bezala.

Ibilbide luze eta emankorra izandakoa da Iparraldeko bikotearena. 1960ko hamarkadaren amaieran hasi ziren elkarrekin kanten bidez herri baten nahia, mina eta itxaropena oihukatzen. Euren ahotsen batasunak, indartsua eta aldi berean xarma handikoa, belaunaldi asko markatu ditu. Telleria, Telesforo Monzon edota Manex Erdozaintzi-Etxart bezalako idazleen hitzak musikatu dituzte, euskaldun ugariren memorian iltzatuta gelditu diren kantak osatuz: Itziarren semea, Lepoan hartu eta segi aurrera, Batasuna edo Kanta aberria. Abesti hauek ez ziren garai hartan musika hutsa izan; borroka baten ereserkiak, elkartasun oihuak eta kulturaren defentsarako tresna boteretsu bihurtu ziren diktadura garaian eta ondorengo urteetan.

Lesakako emanaldia, ordea, ez zen nostalgian oinarritutako jaialdi soil bat izan. Saioak zama emozional eta historiko izugarria zuen. Publikoari kontatu zioten bezala, duela 51 urte, herri berean, Guardia Zibilak atxilotu egin zituen emanaldi bat eskaintzen ari zirela. Garai ilun haietan euskara eta euskal kultura aldarrikatzea delitua zen, eta Peio eta Pantxoaren ahotsak isilarazteko ahaleginak maiz gertatzen ziren. Lesakako atxiloketa hori euren karreraren eta bizi-esperientziaren atal garrantzitsu gisa gelditu da markatuta.

Irailaren 5ean, ordea, egoera zeharo bestelakoa zen. Lesakako plaza jendez gainezka zegoen, hainbat belaunalditako ikusleak elkartuta, bikoteari merezitako harrera eta azken esker ona adierazteko. Duela mende erdi atxiloketak utzitako zapore garratza pozez, kantu bidez eta herri baten babes beroaz ordezkatu zen. Agertoki gainean, urteen igaroak euren ahotsei ez die xehetasunik kendu, eta entzule bakoitzak zirrara bereziz jarraitu zituen abestutako hitz bakoitza.

Agur bira hau ez da soilik agertokiei agur esateko unea, euskal kulturari egindako ekarpena ospatzeko garaia baizik. Peio eta Pantxoak euskalduntasunaren transmisioan rol ordezkaezina jokatu dute. Euren kanta ezagunekin Lesakan sortutako giroak erakutsi zuen euren ondareak bizirik jarraituko duela erretiratu arren. Duela 51 urte eten nahi izan zuten ahots hura, irailaren 5ean inoiz baino sendoago aditu zen berriz ere, zirkulua modu borobilean itxiz eta euskal kantagintzaren urrezko orrialde batean beren izena betiko idatzita utziz.

Publizitatea eta erakundeen dirulaguntzak ez dira nahikoa TTIPI-TTAPAren eta ERRAN.EUSen etorkizuna bermatzeko, eta zu bezalako irakurleen babesa behar dugu aitzinera egiteko.


Egin TTIPI-TTAPAren lagun