Heldu den urtean 200 urte beteko dira San Migel zubiko bataila gertatu zenetik, eta garai hartan, eskualdean bertze ekintza militar batzuk ere izan ziren, herritarrei ondorio larriak eraginez. Gertakari haiek gogoratzeko sortu da San Migel Zubiko Lagunak taldea.
Bataila hura 1813ko irailaren 1ean izan zen. Ingelesen armadako eliteko erregimentu batek, Daniel Cadoux kapitaina buru zuela, hagitzez soldadu gehiago zituen tropa frantsesei egin zien aurre. Frantsesak ihesi heldu ziren Frantzia aldera, San Martzialen garaituak izan ondotik, eta zubia zuten Bidasoa gurutzatzeko toki bakarra.
Eskualdean izandako eraginari begira, garrantzitsuagoa izan zen tropen egonaldi luzea, gerra ekintzak azaroa arte luzatu baitziren. Wellingtonen tropa aliatuek (soldadu ingeles, portuges eta espainiarrak) bertako elikagai ia guztiak errekisatu zituzten. Ondorioz, gose eta disenteriarekin, Bortzirietan ohi baino 550 lagun gehiago hil ziren.
San Migel Zubiko Lagunak Taldeak uste du gertakari haiek «nahitaez» ekarri behar direla gogora, gerrek zeharka populazio zibilaren gainean nolako eragina duten erakusteko. Dagoeneko, boluntario batzuk hasiak dira zubia konpontzen eta 2013an ekitaldi batzuk egin nahi dituzte. Udalaren eta inguruko bertze erakunde batzuen laguntza badute, baina edozeinek boluntario gisa parte hartzen ahal duela adierazi dute, izan herritar edo ez.
Informazio gehiagorako: sanmiguelzubikolagunak.blogspot.com.es eta sanmiguelzubikolagunak@gmail.com.