Nafarroak 30 Memoria Historikoaren Toki inguru eduki ahal izango ditu aurten, baldin eta Memoria Historikoaren arloko Koordinazio Batzorde Teknikoak gaur hasitako prozesuak aurrera egiten badu. Batzorde horren aurrean aurkeztu da Paternaingo Hobiak eta Andosillako, Artesiagako eta Ibiriku Deierriko memorialak memoria-toki izendatzeko proposamena. Gaur egun, iaz Jurramendiko monolitoa azkenekoz sartu ondotik, Nafarroako 24 leku dira jada legez aitortutako kategoria hau dutenak, tartean Berako Argaitzeko harrobia eta Elizondoko Babesaren muga eskultura. San Cristobal Gotorlekua Memoriaren Toki deklaratzeko lanean ere ari dira, eta, beraz, Nafarroak 30 memoria-toki izan ditzake hilabete gutxiren buruan.
‘Memoria-tokiak’ eta memoriadun espazioen sarea
Orain arte, honako leku edo elementu hauek osatzen dute ‘Memoriadun tokiak’ izeneko mapa (Memoria Guneak sareak duen babes handiagoko kategoria): Sartagudako Memoriaren Parkea; Otsoportilloko leizea (Urbasa); Valcalderako eskorta (Cadreita); Eloko Telleriko hobia; Iberoko Hiru Gurutzeen gaina; Erreniegako hobiak; Etxauriko Memoriaren Parkea; Olabeko hobiak; GR-225 (San Cristobal gotorlekuko ihesaren eta ‘Askatasunaren botilak’ proiektuaren ibilbidea); Igari-Bidankoze NA-2130 errepidea; emakumearen errepresioaren oroimenezko eskultura ‘Emakume biktimak eta erresistenteak’, Azkoienen; Argaitzeko harrobia, Beran; German Rodriguezen omenezko hilarria eta ‘Gogoan’ eskultura, Iruñean (San Fermin, 1978); Elizondoko ‘Babesaren muga’ eskultura, Baztanen; Atxiloketa Zentroen Memoriala, Iruñean; Iruñeko kartzela zaharraren atea; Lodosako Plazatxoa; Urrozko Memoria Parkea, Lizoain-Arriasgoitin; Larragako ‘Por la Memoria’ eskultura; Loiti gaineko memoriala (‘Loiti, ixilpeko hilerria-Loiti, cementerio clandestino’); Iruñeko Gazteluko Itzuliaren monolitoa; Legarreko leizea, Gaztelun; Montejurra/Jurramendiko monolitoa, Aiegin; eta Oroibidea ataria, Espainiako dokumentazio zentro handienetako bat, formatu digitaleko memoria-tokia.
2025. urterako, Memoriaren Nafarroako Institutuaren aurreikuspenaren arabera, eta saio honetan partekatu dena, beste lau leku gehitu daitezke lehen fase batean, ez baitira beste leku batzuk ere baztertzen. Zehazki, hauek izango lirateke berriak: Paternaingo hobiak; Ibiriku Deierriko memoriala (Maravillas Lambertoren oroimenezko eskultura); Artesiaga gaineko memoriala (‘Bidegabeko bidea’); eta Andosillako Kasino Nagusiaren memoria gunea.