Noiz eta nola sortu zen Jo ala Jo kultur taldea?
1997. urtean, orduko Baztango Gazte Asanbladak antolatu zuen txalaparta ikastaro baten harira sortu zen. Bertan ikasi genuen Kirikoketa zer den eta gure eskualdean euskal perkusioko aldaera bat noizbait izan zenaren ideiak liluratu gintuen. Hala,1999. urtean Jo ala Jo Kultur Taldea sortu genuen, jendarte honetako sustraiak ezagutu, hedatu eta gaurkotasunez plazaratzeko. Hasieratik, herritarrak izan dira protagonistak eta inplikazio eta parte hartze handia lortu da, gaur egun oraindik badirauena.
15 urte hauetako ibilbidea nolakoa izan da?
Hausnarketetan beti izaten dugu autokritika latza baina atzera begiratzea bezalakorik ez dago eraikitakoaz jabetzeko. Maitasunetik egindako lana da, lana aisialdi bihurtua. Gure nortasuna taldean egindako jardunak zizelkatu du nolabait, eta kontent gaude. Kultura herrikoiaren abiapuntutik herrigintzan murgildu gara eta hasierako pausuetan ez genuke imajinatu ere eginen Dolaretxe bat zaharberritu eta funtzionamenduan jarriko genuenik, mutildantzak menperatzen dituzten dantza-erakusleak aterako zirenik, geronek sortutako mutildantzak dantzatzera iritsiko ginenik... Jakintzan murgiltzen zaren neurrian bide berriak irekitzen dira, eta hauek bide berrietara eramaten zaituzte. Azken aldian sagardogintzari bultzada bat ematea dago gure helburuen artean. Baztanen sagardoa eta piterra egiten duten etxeen zerrenda bat egin eta harremanetan jarri ginen iaz. Aurten sagardoa eta sagarra dastatzeko ikastaroak antolatu ditugu bi egunez, jendea sagardoa eta piterra egitera animatzeko lehendabiziko pausua hauek ezagutzea baita. Bide batez, soziekonomian eragiteko gure apurra jarriko dugu ahal bada.
Nondik eskuratu duzue informazioa?
Hariari tiraka batzuetan, kasualitatez bertzeetan, orduak sartzen betiere, aurki daiteke eta denon eskura dago, paperetan eta pertsonetan. Zorte handia dugu historian zehar adituak gure inguruetan ibili zirelako eta dabiltzalako. Han hemenka aurkitu ditugun baserritar anonimoen ekarpenak ere garrantzitsuak izan dira. Baina dudarik gabe, Larralde aita semeek egindako ikerketak eta transmisiorako duten bokazio eredugarria dira guretako iturririk oparoenak. Patsa lantzen erakustera, Yartu Elkartekoak etorri ziren. Sagarra nola heda eta jo dolarean eta patsa nola tinkatu erakusteko, Berako Antonio Irazokiren laguntza izan genuen, baita Fermin Otxandorena lekaroztarrarena ere.
Gamioxar berritzeko lanak nola egin ziren?
Jo ala Jo taldearen sorreratik beretik jakin genuen dolaretxe hau bazela, gure egoitzatako hartu genuen errentan, eta orduz geroztik guztiz hondatua zegoena pixkanaka zaharberrituz joan gara, 2005ean lehendabizikoz martxan jarri eta Kirikoketa Besta bertan egitera pasa ginen. Dena auzolanean egin da. Dolaretxe zenbait bisitatu genituen, dokumentatu, aholkuak eskatu…
Etorkizunean zer?
Gustatuko litzaiguke Dolaretxea guztiz egokitzea. XVIII. mendeko eguneroko bizitzaren interpretazio gune gisa, gune hortan ogia erauzteko eta bertze lanetarako jendea elkartzen zen, eguneroko bizitza soziala hor mamitzen zen, eta guzti horren isla izatea nahiko genuke. Bildutako materiala eskura egonen den leku bat sortzea, Baztango Folklore Eskola? Utopikoa agian. Oraingoz behintzat, orain artio bezala, xera-xera, herrietara kirikoketa, gaita, xulubita eta ttun ttun doinuak eramanen ditugu, dantzatu, antolatu eta batez ere, egiten dugunarekin ongi pasatu.
KIRIKOKETA
«Gizakiak lana eta josteta, biak uztartzeko joera izan du. Taldean egiten den lan anitzetan koordinazioa behar da lana jasangarri egin eta joko bihurtzeko. Erritmoak erabiltzen dira inolako asmo musikalik gabe, batzuetan kantuz lagundurik. Sagar joleak gainera, lanak akitzean lan tresnak hartu eta larrainera ateratzen ziren pats-oholean pisoi edo mazekin joz laneko joku erritmikoak errepikatzeko, oraingoan asmo musikalez».