Lege eta dekretuek diotenez, euskaldunek osasun zerbitzua euskaraz jasotzeko eskubidea dute. Egunerokoan ordea, ehunka herritarren hizkuntza eskubideak urratzen eta ukatzen dira. Ezinbestekoa dena ez delako betetzen: medikuak euskaraz hitz egin edota ulertzea.
Elizondoko Osasun Etxeko egoerak jarri du gaia bertze behin ere mahai gainean. Irail hondarrean egin zen Baztango Osasun Kontseiluan salatu dutenez, «Elizondon mediku euskaldunek utzitako lanpostuak, euskaraz ez dakiten profesionalen esku utzi ditu Osasunbideak». Gainera, lanpostu horietako bat betetzen duenak, Elizondoko Francisco Joaquin Iriarte zaharren egoitzako gaixoen zainketa ere bere gain du. Egoera «larria» dela erran du Baztango Osasun Kontseiluak eta kontua Nafarroako Parlamentuari jakinarazi eta esku hartzeko eskatuko diotela adierazi dute «euskararen legea betetzea exijituz».
XABIER ZARANDONA MEDIKUAREN KASUA
Baztango Osasun Kontseilu horretan, gonbidatu berezia izan zen Xabier Zarandona medikua. 2013ko ekainaren 11n, Elizondoko osasun etxean lanpostu bat eskaini zioten, hain zuzen, zahar etxeko ardura ere bere gain zuena. Postu horretarako beharrezko baldintza guztiak betetzen zituen Zarandonak, baita euskara maila ere, baina egun gutxiren buruan eta modu irregularrean lan eskaintza atzera bota eta bertze mediku baten esku utzi zuten lanpostua, «euskaraz ez dakien baten esku».
Bere kasu partikulara jakitera eman, baina gehienbat Osasunbideak hartutako erabakiarekin «euskarazko arreta jaso nahi duten biztanleen eskubideak bertan behera utzi direla» salatu nahi du medikuak eta gaiarekiko duten «sentiberatasun falta nabarmena» agerikoa dela. Gaineratzen du, «beraiek ezarritako perfildun lanpostuen iruzurrarekin jarraitzeko asmoa» dutela, «eremu linguistikoen beharrak kontuan hartzen badira zerbitzua ez dela nahikoa». Kontuan izan behar da, Baztan udalerri euskalduna izaki, bertako bizilagunen %80 baino gehiagok dakiela euskaraz. Gainera, bertako hainbat herritarrek, batez ere pertsona helduek, zailtasunak dituztela erdaraz komunikatzeko».
Ez da ahantzi behar gaixoarekin egiten den komunikazioa nahitaezkoa dela osasun arloko lanbideetan. Horregatik Zarandonaren ustez «komunikazioa arina eta ulerkorra izan dadin, gaixoak hobekien menperatzen duen hizkuntza ongi jakin behar du medikuak, helburua kalitatezko zerbitzua eskaintzea bada». Arazoari irtenbidea emateko Osasunbidean errekurtsoa aurkeztu du eta erantzunaren zain dago, «behingoagatik legea betearaziko duten esperantzan».