Arreta Gabezia, Hiperaktibitatea eta Inpultsibotasuna Tratatzeko eta Ikertzeko Nafarroako Elkartearen sortzaile eta lehendakaria da Mª Jesus Torres Mendikoa elbetearra. TDAHa –arreta gabezia eta hiperaktibitatearen transtornoa– duen alabaren egoerak bultzatu zuen elkartea sortzera. Egunkarian iragarkia paratu, kafetegi batean TDAHa duten neska-mutikoen sei ama bildu eta halaxe eratu zuten, 1998an. Gaur egun, 175.000 euroko aurrekontua dute elkartean eta 400 bazkide, baina azterketek Nafarroan TDAHa duten 3.000 daudela diote.
ERRONKAK
«Eskola eta osasun etxeetan arreta espezializatua eskaintzea nahi dugu eta hori Administrazioari dagokio. Gurasoei, berriz, TDHA esker oneko transtornoa dela, laguntza bila dezatela eta nahiz eta erraza ez izan, lan eginez gero, etorkizun ona izanen dutela erranen nieke»
12 urte eta erdi egin ditu elkarteak. Zein balorazio eginen zenuke?
TDAHa duen seme-alabaren bat baldin baduzu, gizarteak mezu negatiboak transmititzen dizkizu, eta elkartea sortu genuenean, lehen aldiz, ez nuen alaba arazo bezala ikusi. Hori da gurasook egin behar duguna. Bertzela, ezin diozu lagundu eta ondorioz, sufritu egiten dute. Orain 12 urte bakarrak ginen, eta orain estatu mailan herrialde bakoitzean ia badago elkarte bat. Lehen medikuek ere ez zuten ulertzen zer zen TDAHa, eta orain gutti goitibeheiti badakite. Balorazioa, beraz, positiboa da, baina oraindik aunitz gelditzen da egiteko, informazio falta aunitz dago. Batzuk TDAHa dutenen jokaera eurek horrela nahi dutelako dela uste dute. Eta ez da hala. Haur hauek jaiotzetik horrelakoak dira, baina sintomatologia hori landuz gero, ezinegona eta despistatu den haur baten bertze ezaugarri bat izatera pasa daiteke, ondorio larriagorik izan gabe.
Noiz erran daiteke norbaitek TDAHa duela?
Begiratu hutsean ezin da erran, diagnostikoa egin behar da. Gurasook nabaritzen dugu lehenbizi eta gero ikastetxean, exijentzia akademikoak zenbat eta haundiagoak izan, transtornoaren sintomak gehiago ateratzen dira. Gauzak antolatu, ordenatu, aurreikusi, denboran kokatu... Horiek ez dituzte berezkoak, baina landuz gero, ikas ditzateke. Aditu batek nerabe bati idatzitako eskutitz batean honela deskribatu zion: «zure burua telebista pantaila bat bezalakoa da, momenturo katez aldatzen ari dena». Lehen urratsa pediatrarengana joatea da. Pediatrak test bat eginen die gurasoei eta proba batzuk eskatuko ditu eskolan. Emaitzaren arabera, Buruko Osasun Zentrora bidaliko dute terapia egitera. Eta gero medikazioa dago, neurologoak edo psikiatrak emanen duena. Azterketa psikopedagogiko sakona ere egin behar da bertze patologiak baztertzeko.
Zein eboluzio dute TDAHa dutenek?
Arras ona, beti ere, lana ongi eginez gero. Zenbat eta gehiago ezagutu umea, orduan eta hobeki landu daiteke. Eta garaiz diagnostikatuz gero, etorkizuna hobea izanen du. Batzuk unibertsitateko titulua lortzera ere ailegatzen dira. Gizartean etengabekoak dira mezu negatiboak, arazo guztiak haurraren erruz direla eta gurasook ez dugula hezitzen asmatu ikusarazten dute. Baina gurasook transtornoa ongi ezagutu behar dugu eta etorkizuna itxaropenez landu.
Zein zerbitzu eskaintzen dituzue elkartean?
TDAHa duten seme-alaben gurasoendako eskola psikohezitzailea eskaintzen dugu, baita laguntza psikologikoa haur, nerabe eta gurasoentzat ere. Autolaguntza taldeak edota haur eta nerabeei zuzendutako tailer psikohezitzaileak ere badira. Azken honetan, Reto eta Si programak ditugu, ikasleari banakako laguntza eman eta trebetasuna garatzeko lehena, eta autoezagutza sustatu eta ikastera motibatzeko bertzea. Biak ere euskaraz eta gaztelaniaz eskaintzen ditugu eta estatuan programa hauek ditugun bakarrak gara. Jardunaldiak, hitzaldiak, kanpaldiak, familia txangoak... ere egiten ditugu.
Zein erronka ditu elkarteak?
Eskola eta osasun etxeetan arreta espezializatua eskaintzea nahi dugu eta hori Administrazioari dagokio. Gurasoei, berriz, TDHA esker oneko transtornoa dela, laguntza bila dezatela eta nahiz eta erraza ez izan, lan eginez gero, etorkizun ona izanen dutela erranen nieke.