Kontuz elkarteak urteak daramatza ustelkeriaren kontra Nafarroan lanean, eta azken aldian, Nafarroako Kutxarekin gertatutakoa ikertzen ari da burubelarri. Bi urtez CANetik mila milioi euro desagertu direla jakinarazi du eta egindako lanaren ondorioz, kutxaren desagerpenaren hainbat kontu agerian gelditu dira. Dieten auzian, Miguel Sanz Gobernuko presidente ohia, Enrique Maia Iruñeko alkatea, Alvaro Miranda kontseilari ohia eta Enrique Goñi CANeko zuzendari ohia inputatuak daude eta Yolanda Barcina presidentea hurrengoa izan daiteke.
Nolatan hasi zineten Nafarroako Kutxarekin gertatu dena ikertzen?
Nafarroako altxorrik preziatuena desagertzera zihoala ikusita, eta hor gibeletik saltsa haundiak egonen zirela pentsatuz, burubelarri gaia ikertzen hasi ginen. Nafarroako zerbait garrantzitsua baldin bazuen, hori Nafarroako Kutxa zen eta bizitza sozial eta ekonomikoan garrantzi haundia zeukan. Hori desagertzeak Nafarroa osoa pobretu egiten zuela iruditzen zitzaigun eta horrelako gauzak gertatu eta isilpean horrekin aitzinera egitea ikaragarrizko lotsagarrikeria iruditzen zitzaigun. Eta hori da gaurko egunean dugun egoera: zenbait inputatu eta Nafarroako herriak gertatu denaren informazio nahiko polita badu eta uste dugu lan txukuna egiten ari garela. Pozik gaude egindako ibilbidearekin.
Zer gertatu da CANen?
Nafarroako Kutxaren auziak adar aunitz ditu baina bere desagerpenean hiru lagun dira erantzukizun haundia dutenak: Nafarroako Kutxako presidentea, kudeatzaile nagusia eta kontrol taldeko burua, hau da, Enrique Goñi, Miguel Sanz eta Yolanda Barcina. Gure politikari nagusiak dira gertatu denaren arduradun nagusiak. Dietak kobratzen hasi ziren deusezen truke eta nolabaiteko forma eman diote Batzorde Iraunkorra delakoa sortuta. Egun berdinean hiru bilera egiten ahal zituzten eta hiruretan ez zuten deus erabakitzen baina hiru dieta kobratzen zituzten. Mila milioi euro desagertu dira bi urtez eta kopuru horretatik dietetan joan dena ez da aunitz, baina jendearen aitzinean argi gelditu da nola jokatu duten. Aunitzez ere diru gehiago suposatu duten bertze gertakizunak badira eta horiek ikertzen hasi berriak edo hastekoak gara. Nafarroakoan, estatuko bertze kutxetan ez bezala, Nafarroako Gobernuak zuen kontrol lana egiteko obligazioa, Foruak direla eta, baina ez zuten ia inoiz hori bete.
Nora joan dira mila milioi euroak?
Ikusiko dugu, gauza arraroak daude. Baldintza berezietan egindako maileguak daude. Diario de Navarrari egindako 16 milioi euroko mailegu bat dago legezkanpokoa izan daitekeena. Kontabilitatetik 200 milioi euro ere desagertu dira, 2009an CANen Hiscan Patrimonioaren ondarea 500 milioi eurotik gorakoa zen eta 2010ean 200 milioi guttiago ziren. Badira hainbat inbertsio ere eginak, galera haundiak izan dituztenak, eta batzuetan CANeko arduradunak dira enpresa horien buru. Antonio Catalan hotelen burua ere tartean dago mailegu arraroekin. Azala bakarrik ukitu dugu eta zenbait gauza jakin ditugu. Baina epaileak oraindik animaleko lana egin behar du.
Orain arte egin duzuen lanaren balorazioa...
Orain dela urte bat Nafarroako gizarteari gertatu zena ikertuko genuela erran genion, jendaurrean paratuko genuela hor gertatutakoa. Uste dut lan hau nahiko poliki egin dugula, nahiz eta oraindik aunitz gelditzen den. Hori lehenengo puntua izanen litzateke. Hortaz aparte, orain justizia eskatu nahi dugu. Arduradunak agertzen ari dira eta ardurak hartu eta arduradunek egindako kaltea ordaindu beharko dute. Oraingoz inputatutakoak hor daude. Horiek dira arduradun nagusiak, baina ez bakarrak. Badira bertze zenbait ere argi eta garbi ardura haundiak izan dituztenak lan honetan denean.
Maria Paz Benito epaileak Barcina inputatu ala ez erabakitzeko eskaera Espainiako Auzitegi Gorenari bidali dio, bera foruduna delako...
Dieten inguruan, Barcina bakarrik gelditzen da inputatzeko. Epaileak inputatu gisa deklaratzeko zantzuak ikusi ditu baina foruduna izanda ezin dio hemen galdeketarik egin eta Madrilera pasatu du. Lotsagarria da Nafarroako presidenteak, bera hain nafarra izaki, Nafarroan egindako delituren bat baldin badago eta hori pairatu dutenak nafarrak izanda, gaia Madrilera eraman nahi izatea. Hemen egin beharko lioke aurre justiziari, edozein nafarrek bezala, pribilegiorik gabe. Norbaitek injustiziaren bat pairatu baldin badu, hori Nafarroako herria delako.
Auzia Nafarroan ikertzen segituko dute?
Nafarroan ere badira zenbait gauza ikertzeko. Dieten auzian, gure lehentasuna Batzorde Iraunkorreko bileretan aktak egiten ziren ala ez jakitea da. Dirudienez, ez ziren egin eta geroztik akta batzuk antolatu dituzte epailearengana eramateko, baina faltsuak dira ez direlako momentuan eginak. Guardia Zibila ikertzen ari da, baina nonbait oztopo aunitz ditu horrelako ikerketa bat egiteko, aspaldi hasiak direlako eta oraindik ez dutelako azkeneko hitza erran. Hori jakitea garrantzitsua da aktek Sanz eta Barcinaren sinadurak baitituzte eta horrek adieraziko luke Nafarroako arduradun nagusiek akta faltsuak sinatu dituztela. Enpresei egindako maileguak ere ikertu behar dira.
Haserrea nabari da Nafarroan. Horren lekuko azken manifestazioa. Kontuz elkartetik zein da egiten duzuen balorazioa?
Arras balorazio ona egiten dugu. Gu ere harritu ginen bildu zen jendetzarekin. Gure bitartekoak ere eskasak dira baina Nafarroako herriak arras ongi erantzun zuen. Gainera, jende aunitz eta jende anitza, mota guztietatkoa, ideologia desberdinekoa. Egun hartan argi uzten saiatu ginen arazoa ez dela epaiketaren ondorioz zer gertatuko den. Kontua da dirua desagertu dela eta horrekin bakarrik Barcinak dimisioa aurkeztu beharko luke, are gehiago arrazoia dugula erakutsi digularik diru hori atzera itzuli baitu. Epaileak edozein gauza erranda ere, politikoki dimititu beharko luke instituzioak garbiak direla erakutsiz.
Barcinaren diminsioa eskatu zuten milaka lagunek. Baina etorriko da?
Gauza guztiek aitzinera egiten dute, denbora behar izaten dute. Barcinak ere dimisioa aurkeztu beharko du, ezin delako mantendu orain dagoen egoeran. Beren lehendakaria garbitzeko eta lehendakariaren harrotasuna babesteko lanean bakarrik ari den gobernu bat dugu orain eta guk ez dugu hori behar, Nafarroa kudeatzeko gobernua behar dugu eta berandu edo laster, baina horri konponbide bat eman behar zaio.
Deigarria da Barcinak Gil y Gil Marbellako alkate zenarekin eta Berlusconi Italiako gobernuburu ohiaren abokatu bera hartu izana...
Bai. UPNk gaurko egunean duen arazo haundiena Barcina bera dela uste dut. Horrelako gauza batekin bere argazkirik itsusiena ere argi eta garbi azaleratzen du. Bertz aldetik, dirua pilaka baduela ere ikusten da horrelako pertsonaia bat bere kontu hartzeko. Burua galdu duen pertsona baten antza somatzen zaio.
Egiazki zer gertatu den jakinen dugu?
Diru guztia nola galdu den ez, baina zer gertatu den jakitea lortuko dugu. Gizarteak gure salaketa ulertu du eta hori da gure lorpenik haundiena. Horren ondorioz aldaketak etorriko dira. Guk egindako astakeriak ikertzen segituko dugu eta informazio gehiago izanen dugu eta gizarteari eskainiko diogu. Gero badago bertze gauza bat ere. Zenbaitzuek erraten digute horiek ez ditugula kartzelara eramanen. Hori ez da gure kezka, kartzela ez da inorendako komeni, ezta beraiendako ere. Baina argi duguna da gure gizartean gaixotasun bat dagoela, lapurreta giroa edo gosea. Eta hori garbitu egin behar dela uste dugu. Horrelako saltsetan parte hartu duten guztiak kudeaketa eremu guztietatik alde egin behar dute. Barcina horrelako saltsetan arituta oraindik Nafarroako presidentea da, Goñi horrelako kudeaketa miserablea egin eta gero, oraindik ere hainbertze enpresetako arduradun inportantea da, Sanzek, nik dakidanez, sein enpresa kontseilutan parte hartzen du, sei jornal eramaten ditu etxera deus ez egiteagatik, Maiak Iruñeko alkate segitzen du... Horiek denak baztertu behar dira eta hori da gure helburu nagusia, gizarte bat garbi izateko horrelako zikinkeriak tartean daudenean horiek kudeaketa eremu guztietatik baztertu behar direla erakutsi nahi diogu gizarteari, eta bertze kultura bat sortzea.
Dieten auzia
2010eko CANen estatutuetan ez zen ondorioztatzen Batzorde Iraunkorra izena hartu zuen bertze organo bat osatuko zela. 10 hilabetera, CANen araudi batean jaso zen batzorde hori. Epailearen arabera, Batzorde Iraunkorraren izateak ez du lege zilegitasunik eta bilerak dirua kobratzeko aitzakia hutsa izan ziren. Batzordekide zirela, ordu erdiko 16 bileretara joateagatik Sanzek 30.000 euro kobratu zituen, Barcina eta Mirandak 19.200 euro eta Maiak 4.400 euro.